Sualtı robotları bir gemiye ilk kez saldırdı: Türkiye'nin elinde NETA ve DERİNGÖZ'den başka hangi silahlar var?

Rusya-Ukrayna savaşı askerî tarihte pek çok ilke sahne oldu. 15 Aralık 2025 günü yayınlanan bir görüntü, insansız araçlarla yeni bir saldırı yönteminin ilk kez denendiğini ortaya koydu. 

Yaklaşık 4 yıllık savaş süresince Rus donanmasını tahrip etmek için kamikaze insansız deniz araçlarını (KİDA) yoğun olarak kullanan Ukraynalılar, limanda konuşlu gemileri vurma görevinde bir sualtı robotuyla ilk defa boy gösterdi. 

Ukrayna istihbaratı, Rus petrolünün Karadeniz'deki en önemli dağıtım noktası olan Novorossiysk Limanı'nda çok sayıda savaş gemisiyle birlikte konuşlandırılmış bir denizaltıyı sualtı robotuyla imha etmeyi başardı. 

Rus gemilerine karşı ilk kez insansız denizaltı kullanıldığını açıklayan Ukrayna Devlet Güvenlik Servisi (SBU), saldırıda Proje 636 Varshavyanka sınıfı denizaltının hedeflendiğini duyurdu. Geliştirilmiş 'Kilo' sınıfı olarak da bilinen dizel-elektrikli denizaltı, limanda su yüzeyinde tutulduğu esnada saldırıya uğradı. 

Ukrayna Güvenlik Servisi tarafından, Rusya'nın Novorossiysk Limanı'nda Rus donanmasına ait bir denizaltıya saldırı düzenlendiği bildirildi.

▪️SBU'nun sosyal medya hesabından yapılan yazılı açıklamada, Rusya'nın Novorossiysk Limanı'nda "proje 636.3" tipi denizaltısına insansız… pic.twitter.com/GAio5Uj6pR

— TRHaber Savunma (@savunma_trhaber) December 15, 2025

SBU'nun yayınladığı görüntüde limandaki denizaltı ânî bir patlamayla sarsılıyor. Bu saldırı, insansız sualtı araçlarının sıkı biçimde koruma altındaki Novorossiysk Limanı'na bile rahatça sızabildiğini ve oradaki gemilere yönelik eylemde bulunabileceğini kanıtladı. 

UKRAYNA'NIN SUALTI ARAÇLARI: MARİÇKA VE TOLOKA 

Saldırıda kullanılan insansız robotun kimliği henüz açıklanmazken gözler, Ukrayna güçlerinin en az 2,5 yıldır üzerinde çalıştığı sistemlere çevrildi. 

2023 Eylül'ünde yayınlanan bir görüntüde Ukraynalılar, Mariçka (Marichka) adlı torpido görünümlü bir sualtı aracını tanıtmıştı. Yaklaşık 6 metre uzunlukta ve 1 metre çapında olduğu belirtilen Mariçka'nın 1000 kilometre menzil boyunca yüzebildiği ileri sürülmüştü. 

Ukrayna merkezli savunma siteleri Mariçka'yı 'gemilere ve köprüler de dahil olmak üzere kıyı altyapısına saldırmak için kullanılacak patlayıcı dolu kamikaze silah' olarak tanımladı.  

Mariçka'dan aylar önce yayınlanmış bir görüntüde ise kendilerini 'Brave-1' olarak tanımlayan bir grubun geliştirdiği Toloka adlı sualtı mühimmatı görülüyordu. Dengeleyici kanatlara sahip torpidonun 3 ayrı modeli olduğu ve operasyon menzilinin modele göre değişmekle birlikte 400 ilâ 1200 kilometre arasında bulunduğu iddia edildi. 

Gövdesinin alt kısmında taşıdığı bombayla suyun yaklaşık 1 metre altında seyreden ve bu esnada yukarıya periskop biçiminde uzatılmış kamerasıyla su üzerinden anlık görüntü alabilen Toloka, görsellerin paylaşıldığı 2023 Nisan'ından beri ortada görünmüyordu. 

Novorrossiysk'teki saldırıyı Mariçka yahut Toloka adlı sualtı robotlarından birinin gerçekleştirmiş olması yüksek bir olasılık olarak görülüyor. 

TÜRKİYE'NİN SUALTI ROBOT AİLESİ 

Sualtı robotlarının bir saldırıda ilk kez kullanılması Türk savunma sanayii tarafından geliştirilmiş bu tip araçları yeniden gündeme getirdi. STM şirketinin İnsansız Otonom Sualtı (İOSA) Aracı projesi kapsamında geliştirdiği NETA robotları bu sınıftaki en önemli silahlarda biri olarak görülüyor. 

Ekim 2024'teki SAHA EXPO'da kamuoyuna tanıtılan ve Mayıs 2025 itibariyle Mavi Vatan'da mayın tespit faaliyetlerine başlayan NETA, düşman sualtı ve suüstü platformlarına yönelik kamikaze saldırılar için de kullanılabiliyor. 

Suyun 300 metre derinine kadar görev yapabilen NETA-300, millî İOSA ailesinin ilk üyesi olarak gelecek vaat ediyor. 5 deniz mili hızla 24 saat boyunca hareket eden NETA-300'ün daha derine inen versiyonları geliştiriliyor. 

STM Genel Müdürü Özgür Güleryüz, "NETA-300'le başladığımız bu önemli yolculuğu gelecekte daha büyük ve derin sualtı operasyonları yapabilen orta ve büyük sınıf insansız araçlarla genişleteceğiz" demişti.

Türk donanması için stratejik önemdeki bir diğer sualtı robotu ise ASELSAN DERİNGÖZ oldu. İlk kez Kasım 2023'te Çanakkale'deki bir tatbikat sergisi sırasında kamuoyuna tanıtılan DERİNGÖZ'ün 300 ve 600 metre derinliklerde çalışabilen iki modeli mevcut.

Maksimum 5,5 knot olmak üzere ortalama 3 knot hızla hareket eden otonom sualtı aracı, denizin altında 24 saate kadar faaliyet yürütebiliyor.  

NETA ve DERİNGÖZ'ün yanında DEARSAN şirketi ise 600 kilogram faydalı yük kapasiteli AUV65'i geliştirdi. 6,5 metre uzunluktaki insansız araç, 600 kilograma kadar faydalı yük taşıyabiliyor. İstanbul Teknik Üniversitesi iştirâki DATUM ise 400 metre derinliğe kadar inebilen mini insanlı denizaltıyı insansız araca dönüştürebileceklerini açıklamıştı. 

Tüm bunların yanında Sonitus firması da 1000 metre derine dalabilen ve suyun altında 6 ay kesintisiz görev yapmak üzere tasarlanan NARVAL adlı insansız sualtı aracı üzerinde çalışıyor. Şirketin ayrıca RAMPUS adlı bir sualtı araç projesi de mevcut. Gemilerin kıç tarafına yerleştirecek RAMPUS, herhangi bir noktadan denize bırakıldığında 1000 metre derinde görev yapabilecek. 

Türk savunma sanayii, insansız sualtı araçlarından torpido fırlatabilme yeteneğini ise ulaşılması gereken bir hedef olarak belirledi. Ukrayna güçlerinin insansız sualtı robotunu savaşta ilk kez kullanması, Türkiye'nin geliştirdiği bu tipteki robotlarla doğru yolda olduğunu ortaya koydu.