HÜRJET'in her birine 100 milyon dolar verdiler: 45 uçak siparişi neden 30'a düştü? 2031 yılında ne olacak?

HÜRJET üretimine ilişkin nihai anlaşma İspanya ile Türkiye arasında 2025 yılı bitmeden imzalandı. 30 adet uçak karşılığında 2,6 milyar avro tutarındaki sözleşme, Savunma Sanayii Başkanı Haluk Görgün tarafından 29 Aralık 2025 günü duyuruldu. 

İspanyol Hava Kuvvetleri'nin yeni jet eğitim ve hafif taarruz uçağı olarak belirlediği HÜRJET'te teslimatlara 2028 yılı itibariyle başlanacak. 2,6 milyar avro, aralık ayı sonu çapraz kur verilerine göre yaklaşık 3 milyar 60 milyon ABD Doları'na denk geliyor. Yani Madrid yönetimi Türk Havacılık ve Uzay Sanayii'nin (TUSAŞ) tasarlayıp ürettiği HÜRJET'in her biri için 100 milyon dolarlık bütçeyi gözden çıkardı. 

İspanya'nın yaklaşık yarım asır boyunca kullandığı F-5 uçaklarının yerini alacak HÜRJET konusunda daha önce 45 adetlik satıştan söz edilmişti. Hatta İspanya hükümetinin ekim ayında onayladığı karara göre '45 adede kadar' HÜRJET satın alımı için 3,1 milyar avro (3 milyar 650 milyon ABD Doları) ödenek tahsis edildi. 

Tedarik sayısındaki farklılık Madrid basınında merak uyandırdı. İspanyollar, ilk 30 adet uçağın İspanya şirketlerinin de katkısıyla TUSAŞ'ta üretileceğini, 2031 yılından itibaren 15 uçağın ise yoğun biçimde İspanya katkısıyla Airbus'ta üretileceğini düşünüyor.

Ankara ile Madrid arasında planlanmış yol haritasının detayları tam olarak açıklanmadı. Mevcut tablo bu nedenle soru işaretlerine yol açtı. 

İspanyol basınında HÜRJET'e ilişkin haberlere yapılan yorumlar ise genellikle aynı noktada birleşiyor. Bu satışın Türkiye için büyük bir başarıyı temsil ettiği, öte yandan TUSAŞ uçağının İspanya'nın yerli bir eğitim jetine sahip olması için en uygun seçenek olduğu dile getiriliyor. 

'İSPANYOLLAŞMIŞ' İLK HÜRJET 2031 YILINDA 

Madrid merkezli yayın organı Infodefensa, Savunma Sanayii Başkanı Haluk Görgün'ün 30 uçağa ilişkin anlaşma imzalandığını duyurduğuna, TUSAŞ Genel Müdürü Mehmet Demiroğlu'nun ise kesin sayı vermediğine dikkat çekerek şu yorumda bulunuyor:

"Görgün rakam verirken Demiroğlu kesin uçak sayısını açıklamadı. Dolayısıyla, 2,6 milyar avroluk bütçe tahsisi değiştirilmediği, ancak 45 adet tedarik planı devam ettiği için resmi siparişin ne olacağı henüz netlik kazanmadı. 

Harcamalar gelecek yıldan itibaren şu şekilde yapılacak: 2026'da 260 milyon, 2027'de 281 milyon, 2028'de 198 milyon, 2029 ve 2030'da 208 milyon, 2031'de 250 milyon, 2032'de 270 milyon, 2033'te 301 milyon, 2034'te 312 milyon ve programın sona ereceği 2035 yılında 312 milyon avro. 

Savunma Bakanlığı, HÜRJET programının 'Hava Kuvvetlerinin bu yeni ve karmaşık güvenlik senaryolarında operasyona yeterli hazırlığı garanti altına almayı amaçlayan, savaş ve saldırı pilotlarının eğitiminde yeteneklerin güncellenmesi, genişletilmesi ve yenilenmesi için gerekli olan gereksinimlerini karşılamalarına olanak tanıyan bir eğitim jeti ihtiyacına yanıt verdiğini' belirtiyor. 

Airbus İspanya, havacılık projesinin ana yüklenicisi olarak görev yapacak. Havacılık devinin İspanya şubesinin yanısıra İspanyol şirketleri Aciturri, Aernnova, Aertec, Airtificial, Amper, Centum, CESA, CLUE, GMV, Grabysur, Indra, Grupo Oesia, Orbital ve Sener projeye katkı sunacak. 

Planlanan takvime göre teslimatlar 2028'de başlayacak ve ilk uçak grubu, 2029/2030 eğitim kursuna hazırlık olarak platformda alıştırma ve eğitim için hazır olacak. Eşzamanlı olarak İspanyol konfigürasyonu geliştirilecek ve yerli unsurlar uçağa entegre edilecek. İlk 'İspanyol' uçakları 2031'den itibarın kullanıma sunulacak."

TUSAŞ'TA ÜRETİLEN UÇAKLARA AIRBUS PARÇA EKLEYECEK

Infodefensa'nın HÜRJET programına ilişkin haberi şu ifadelerle devam etti:

"HÜRJET temel alınarak geliştirilen yeni eğitim uçağı en az 30 yıl boyunca operasyonel kalacak. Halen geliştirme aşamasında olan ve iki prototipi şu anda uçuşta olan uçak, geniş bir uçuş zarfına ve son teknoloji aviyonik-bilgi görüntüleme sistemlerine sahip. Mach 1,2 hıza ulaşabilen, 45 bin fit yükseklikte çalışabilen ve 17 bin pound itme gücüne sahip F404-GE-102 motoruyla çalışan uçak olağanüstü performans ve manevra kabiliyeti sunuyor. 

HÜRJET'in tasarımı hem eğitim hem de hafif muharebe görevlerini yerine getirmesine olanak tanıyor; hatta akrobatik devriye uçuşları yapabiliyor, taarruz tatbikatlarında saldırgan roller üstlenebiliyor. 

Program, ulusal sanayiden ekipman ve sistemlerin entegrasyonu yoluyla uçağın 'İspanyollaştırılmasını' içeriyor. Savunma Bakanlığı özetle şunları belirtiyor: Proje 45 adede kadar uçağın satın alınmasını, TUSAŞ/TAI tesislerinde HÜRJET platformunun üretimini, bu platformun İspanyol Hava Kuvvetleri'nin ihtiyaçlarına uyarlanması için Airbus İspanya tesislerinde bir dönüşüm sürecinden geçmesini, ilk destek ve tüm yaşam döngüsü boyunca teknik destek sağlamak için gerekli eğitimleri içeriyor. 

Uçak elektroniği özellikleri arasında dijital uçuş kontrol sistemleri, çok fonksiyonlu ekranlar, son teknoloji ürünü bir uçak içi eğitim sistemi ve çok çeşitli silahlarla entegrasyon yetenekleri yer almaktadır. 

Savaş uçaklarının yanısıra sözleşme ayrıca, sentetik eğitim ile gerçek uçuş saatleri arasındaki oranı artırmak için optimize edilmiş bir Yer Tabanlı Simülasyon Sistemi de (GBTS) içeriyor. Ölçeklenebilir Sentetik Ortam Hizmet Yöneticisi ve Eğitim Yönetim Sistemi (TMS) entegre edilmiş olup sensör simülasyonu ve gerekli radyo bağlantılarıyla birlikte gereçek uçakları uçuş halindeyken, simülatörlerde ve sanal gerçekleikte entegre eden senaryolar oluşturabilecektir. Tüm bu yeteneklerin entegrasyonu, yalnızca eğitimi iyileştirmekle kalmayacak, aynı zamanda maliyetlerde önemli bir azalma sağlayarak verimliliğini de artıracaktır. 

Savunma Bakanlığı ayrıca programın 'İspanyol şirketlerinin ileri bilgi birikiminden ve yeni nitelikli işlerin yaratılmasından faydalanmasını sağlayarak ülkenin sanayi ve teknoloji kapasitesini güçlendireceğini' vurguluyor.

Airbus DS İspanya, HÜRJET'i İspanyol uçağına dönüştürmek için özel bir merkez kuracak; Hava Kuvvetleri ve Uzay Dairesi ise yeni eğitim uçağının gelecekteki üssü olan Talavera la Real'deki (Badajoz) tesisleri genişletecek."

İspanya hükümeti 45 adet HÜRJET'in satın alımını kapsayan 3 milyar 120 milyon avro tutarındaki sözleşmeyi onayladı.

📍Madrid'de Bakanlar Kurulu kararı:

▪️Kabine, mevcut AE.09 (F5) uçağının yerine, savaş ve taarruz uçağı için Entegre Eğitim Sistemi (ITS-C) satın alınmasına… pic.twitter.com/LNY17yfcbV

— TRHaber Savunma (@savunma_trhaber) October 29, 2025

 

TÜRKLER UÇAĞI GEMİYE İNDİRECEK, ÜZERİNDE PEK ÇOK MÜHİMMAT OLACAK

"HÜRJET, Türk Havacılık ve Uzay Sanayii tarafından geliştirilen, hem pilot eğitimi hem de hafif muharebe görevlerini yerine getirebilen çok yönlü bir platform olarak tasarlanmış süpersonik, tek motorlu bir jet uçağıdır. 

Eğitim versiyonunda iki adet tandem koltuğa sahip uçakta dijital uçuş kontrol sistemleri, çok fonksiyonlu ekranlar ve çeşitli silah entegrasyonunun da dahil olduğu gelişmiş aviyonik sistemler bulunuyor. Bu faktörler, pilotların son derece gerçekçi ortamlarda eğitim almalarına ve Eurofighter Typhoon veya F-35 gibi modern savaş uçaklarını uçururken karşılaşacakları koşulları simüle etmelerine olanak tanır. 

HÜRJET tasarımı hem eğitim hem de hafif muharebe görevlerini yerine getirebilmesini sağlıyor. Uçak bunun yanında akrobatik devriye uçuşları yapıyor veya taarruz senaryolarında görev üstleniyor. HÜRJET projesi, Türk Hava Kuvvetleri envanterinde ileri jet eğitimi için kullanılan T-38 uçaklarının ve akrobatik gösterilerde kullanılan F-5'lerin yerini almak için başlatıldı. 

24 metrekarelik kanat alanıyla HÜRJET, hafif saldırı ve yakın hava desteği konfigürasyonlarında çeşitli silahlar taşıyabiliyor. TUSAŞ özellikle TEBER-82, HGK-3, HGK-83 ve LGK-82 güdüm kitleriyle donatılmış Türk yapımı bombaları, LGK-82 lazer güdümlü füzeleri, yer hedeflerine yönelik minyatür bombaları (TOLUN) örnek gösteriyor. 

Uçak, havadaki hedeflere karşı da AIM-9X ve GÖKTUĞ havadan havaya füzeler taşıyabilecek. Ayrıca özel bir bölmede 20 mm'lik bir top ve ayrı bir hedefleme podu da takılabiliyor. Uçağın hızı gibi bazı performans verileri, üretici tarafından yayınlanma zamanına bağlı olarak değişmekte, dolayısıyla bilgiler dalgalı bir seyir izlemektedir; bu durum uçağın hâlâ gelişme aşamasında olduğunu gösteriyor. 

TUSAŞ yeni uçağın kalifikasyon ve sertifikasyon sürecini tamamladı, 2026'dan itibaren yılda 24 adet üretmeyi planlıyorlar. Türkler, İspanyol Navantia tasarımı Juan Carlos-I temel alınarak geliştirilen TCG ANADOLU gemisinde HÜRJET'i konuşlandırmayı bile planlıyor. 

3 bin 400 kilogram faydalı yük taşıyan uçak, 2 bin 600 kilometre menzile 1,2-1,4 Mach arasında hızla ulaşıyor. İspanya, maksimum 13,7 kilometre irtifada görev yapan HÜRJET'in ilk ihracat müşterisi oldu." 

🇹🇷Türkiye’nin ilk jet eğitim uçağı HÜRJET, 300’üncü test uçuşunu başarıyla tamamladı.

🗣️Türk Havacılık Uzay Sanayii:

▪️"İlk uçuşundan bu yana geçen 30 aylık süreçte önemli bir eşiği geçen HÜRJET, Türk mühendisliğinin, teknisyenliğinin, pilotlarının ve savunma sanayimizin azim… pic.twitter.com/xx3x192mA6

— TRHaber Savunma (@savunma_trhaber) October 10, 2025