Çılgın sipariş hazırlığı: HÜRKUŞ ve HÜRJET için gelecekler: İmza an meselesi!

2020 yılında Türkiye'den temin edilen silahlı insansız hava aracı TB2 ile Karabağ'a Türk mührünü vuran Azerbaycan, şimdi de Türk Havacılık ve Uzay Sanayii (TUSAŞ) tarafından üretilen HÜRKUŞ ve HÜRJET için kolları sıvadı. 

Azerbaycan merkezli TodayPress TV'de yer alan habere göre, TUSAŞ ile Azerbaycan arasında, HÜRKUŞ eğitim ve hafif taarruz uçağının ihracatını kapsayan yeni bir anlaşma imzalanmak üzere. 

Anlaşmaya ilişkin geçtiğimiz günlerde açıklamalarda bulunan TUSAŞ Genel Müdürü Dr. Mehmet Demiroğlu, TUSAŞ ile Azerbaycan ile HÜRKUŞ II Eğitim Uçağı satışı konusunda devam eden görüşmelerde sona yaklaşıldığını ve Su-25 Aviyonik Modernizasyon (LAÇİN) Projesi'nde ikinci aşamaya (Merhale-II) geçildiğini açıklamıştı.

TUSAŞ Genel Müdürü Dr. Mehmet Demiroğlu ayrıca 2025 yıl sonu itibariyle 13 ülkeye ihraç edilen ANKA ve AKSUNGUR SİHA sayısının 130'a ulaştığını belirmişti.

ANLAŞMA HÜRKUŞ İLE SINIRLI KALMAYACAK

Türkiye ile Azerbaycan arasında imzalanması planlanan sözleşme kapsamında, iki ülkenin Hava Kuvvetleri pilot eğitim süreçlerinde standardizasyona gidilmesi hedefleniyor. 

Bu çerçevede Azerbaycan Hava Kuvvetleri pilot adaylarının, Super Mushshak Başlangıç Eğitim Uçağı sonrasında Temel Uçuş Eğitimlerine HÜRKUŞ-II Eğitim Uçağı ile devam etmeleri öngörülüyor. 

Sürecin ilerleyen safhasında ise Azerbaycan’ın, Tekamül Jet ve Harbe Hazırlık Eğitimi için HÜRJET tedarik etmesi bekleniyor.

Öte yandan Azerbaycan Hava Kuvvetleri envanterinde bulunan Su-25M Taarruz/Yakın Hava Desteği uçakları, TUSAŞ tarafından yürütülen LAÇİN Projesi kapsamında kapsamlı bir modernizasyondan geçiriliyor. Proje, Merhale-I ve Merhale-II olmak üzere iki aşamadan oluşuyor.

IDEF 2023 Fuarı'nda imzalanan sözleşme kapsamında yürütülen Merhale-I aşamasında, uçak kokpitinde yapısal bir değişikliğe gidilmeden; KGK güdüm kitli MK-83 (KGK-83) ve MK-82 (KGK) mühimmatları ile QFAB-250 LG ve TEBER-82 gibi akıllı bombaların entegrasyonu gerçekleştirildi.

Bu süreçte uçaklar, Uçaktan Bağımsız Atış Sistemi (UBAS) ile donatılarak ilgili mühimmatlarla atışlı testlerden başarıyla geçti. Ayrıca 2024 yılı içerisinde Türkiye’de gerçekleştirilen testlerde, Su-25M platformundan SOM-B1 Seyir Füzesi ile başarılı bir atış yapıldı.

TÜBİTAK’ın 2024 Yılı Faaliyet Raporu’nda da, Azerbaycan’a ait Su-25 uçağından UBAS ve SAGE tarafından geliştirilen pod kullanılarak SOM-B1 atışının başarıyla icra edildiği bilgisine yer verildi.

Merhale-II aşamasında ise Su-25M uçaklarının aviyonik mimarisi tamamen yenilenecek. Bu kapsamda; yeni sayısal kokpit, görev bilgisayarı, INS ve modern haberleşme sistemleri entegre edilecek.

Ayrıca HGK GPS güdümlü mühimmatlar ile Azerbaycan Hava Kuvvetleri’ne özel konfigürasyona sahip SOM ŞAHİN (SOM-B1) seyir füzelerinin uçağa tam entegrasyonu gerçekleştirilecek.

SOM ŞAHİN HEM SU-25'DE HEM DE AKINCI SİHA'DA KULLANILACAK

ROKETSAN tarafından geliştirilen SOM-B1/SOM ŞAHİN Seyir Füzelerinin Azerbaycan Hava Kuvvetleri’ne teslimatlarına 2024 yılı itibarıyla başlanacağı açıklanmıştı. Bu mühimmatların hem Su-25M hem de AKINCI SİHA platformlarında kullanılabileceği belirtiliyor.

ROKETSAN Genel Müdürü Murat İkinci, Eylül 2024’te yaptığı açıklamada, SOM teslimatlarının kısa süre içinde başlayacağını ve Azerbaycan Silahlı Kuvvetleri’nin vurucu gücünü önemli ölçüde artıracağını ifade etmişti.

SOM-B1’in Azerbaycan’a ihracı ilk kez 2017 yılında gündeme gelmiş, 2018’de Bakü’de düzenlenen askeri geçit töreninde füzenin maketi sergilenmişti.

Ancak o dönemde, Fransız menşeli TR-40 turbojet motorunun ihracat lisansı nedeniyle yaşanan sorunlar satışın gerçekleşmesini engellemişti.

Daha sonra yürütülen Milli Bileşenlerin SOM’a Entegrasyonu Projesi kapsamında; KTJ-3200 turbojet motoru, tapa, radar altimetre, GNSS alıcısı, ataletsel ölçüm sistemi ve IIR dedektör gibi kritik bileşenlerin yerlileştirilmesiyle SOM ailesi ITAR Free statüsüne kavuştu. Bu gelişme, füzenin dost ve müttefik ülkelere ihracatının önünü açtı.

Öte yandan Flight International World Air Forces 2026 referans kitabına göre Azerbaycan Hava Kuvvetleri, 2025 itibarıyla üçü MiG-29UB olmak üzere toplam 15 MiG-29 savaş uçağı ile biri eğitim maksatlı 21 Su-25 taarruz uçağına sahip.

Azerbaycan, MiG-29 filosunu Pakistan’dan sipariş ettiği 36 adet JF-17 Blok III savaş uçağı ile değiştirme sürecini başlatmış durumda. JF-17 Blok III teslimatlarının ise 2025 yılının son çeyreğinde başladığı belirtiliyor.