Trump’ın tarifesi AB’yi ayağa kaldırdı! Turnberry Anlaşması tehlikede mi?

Transatlantik ticarette sular yeniden ısınıyor. ABD’de tarifelerin hukuki dayanağına ilişkin yaşanan belirsizlik, Avrupa Birliği ile ABD arasında Temmuz 2025’te varılan ticaret anlaşmasını riske attı. Avrupa Parlamentosu’nda (AP) yapılması planlanan onay oylaması öncesinde, kritik bir erteleme önerisi gündeme geldi.

“ABD’DE TAM BİR GÜMRÜK VERGİSİ KAOSU VAR”

Avrupa Parlamentosu Uluslararası Ticaret Komitesi Başkanı Bernd Lange, ABD merkezli X platformundaki hesabından yaptığı paylaşımda dikkat çeken ifadeler kullandı.

Lange, “ABD yönetiminde tam bir gümrük vergisi kaosu yaşanıyor.” diyerek, bu aşamada tarifelere ilişkin nasıl bir yol izleneceğinin kimse tarafından net şekilde anlaşılamadığını belirtti.

Avrupa Parlamentosu Uluslararası Ticaret Komitesi Başkanı Bernd Lange

“YASAL ZEMİN DEĞİŞTİ”

Lange, AB ile ABD arasındaki ticaret anlaşmasına ilişkin olarak, “Turnberry Anlaşması'nın şartları ve dayandığı yasal zemin değişti.” değerlendirmesinde bulundu.

AB’nin ve diğer ticaret ortaklarının ciddi sorular ve belirsizliklerle karşı karşıya olduğunu vurgulayan Lange, mevcut durumda anlaşmanın temel varsayımlarının sarsıldığını ifade etti.

OYLAMA ERTELENEBİLİR

ABD Başkanı Donald Trump’ın, 1974 Ticaret Yasası’nın 122. maddesine dayalı yeni gümrük vergileri uygulama kararının, yapılan anlaşmanın ihlali anlamına gelip gelmediğinin henüz net olmadığını belirten Lange, Washington’un atacağı adımların belirsizliğine dikkat çekti.

Lange, “Daha fazla adım atılmadan önce açıklık ve yasal kesinlik gerekiyor.” diyerek, AP müzakere ekibine, ABD tarafından uygun bir yasal değerlendirme ve net taahhütler verilene kadar yasama çalışmalarının askıya alınmasını önereceğini açıkladı.

Bu çerçevede, 24 Şubat Salı günü yapılması planlanan oylamanın ertelenmesi bekleniyor.

AB’DEN ABD’YE NET MESAJ

Avrupa Birliği Komisyonu da gelişmeler sonrası yazılı bir açıklama yaptı. Açıklamada, ABD Yüksek Mahkemesi’nin tarifelere ilişkin kararı ve ardından Trump’ın ithalata yönelik önce yüzde 10, ardından yüzde 15 oranında küresel tarife uygulanacağını duyurmasının ardından durumun değiştiği belirtildi.

AB tarafı, özellikle Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası (IEEPA) hakkında alınan son Yüksek Mahkeme kararı sonrası ABD’nin atmayı planladığı adımlar konusunda tam açıklık talep etti.

Mevcut şartların, AB-ABD Ortak Bildirisi’nde yer alan “adil, dengeli ve karşılıklı yarar sağlayan” transatlantik ticaret ve yatırım hedefiyle uyumlu olmadığı vurgulandı.

SÜREÇ NASIL BAŞLADI?

AB ile ABD arasındaki ticaret anlaşması görüşmeleri, Temmuz 2025’te İskoçya’daki Turnberry’de bulunan ve Trump’a ait golf sahasında tamamlanmıştı.

Anlaşmaya göre:

• AB ülkeleri ABD ürünlerine gümrük tarifesi uygulamamayı,
• ABD ise AB ürünlerine yüzde 15 oranında tarife uygulamayı kabul etmişti.

Anlaşmanın yürürlüğe girmesi için AP ve AB üyesi ülkelerin onayı gerekiyor.

YÜKSEK MAHKEME KARARI KRİZİ DERİNLEŞTİRDİ

ABD Yüksek Mahkemesi, 20 Şubat’ta aldığı kararda, ABD yönetiminin ilave gümrük vergilerini dayandırdığı Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası’nın (IEEPA) başkana tarife koyma yetkisi vermediğine hükmetti.

Bu kararın ardından Trump, 1974 Ticaret Yasası’nın 122. maddesi kapsamında küresel ölçekte önce yüzde 10, ardından da yüzde 15 oranında geçici tarife uygulanacağını duyurdu.

Son gelişmeler, Turnberry Anlaşması olarak anılan ticaret mutabakatının geleceğini belirsizliğe sürükledi.