Mustafa Kemâl'in havradaki resmî cenâze âyini (53)

-----

2022-09-26 00:00:00

“Yabancı memleketlerde hayâtını geçirmeğe mecbûr olan Şark Mûsevîleri için, Türkiye Cümhûriyeti’nin her günki tekâmülünü, her günki inkılâbını takdîrle yâdetmemek kabil değildir. “400 seneden fazla bir hayât devresi esnâsında Türk Mûsevîlerinin Türkiye’de geçirdikleri refâh ve saâdeti unutmak imkân hâricindedir; bunun içindir ki minnettârlıklarını her yerde ve her dâim izhâr ve tekrâr etmekten geri kalmazlar.<o:p></o:p> “Her Türkün gözü önünde her dakîka tecessüm eden sevimli Atatürk’ün ebediyete kavuşan vücûdunun istirahâtini duâlarla temennî eder ve yeni Cümhûrreîsi İsmet İnönü’nün pek uzun ömürler sürmesini ve Türk millet ve vatanının asırlarca terakkî ve tekâmül sâhalarında pâyidâr kalmasını büyük samîmiyetle ve kalben dileriz, kardeşlerim.” (Le Judaïsme séphardi, Şubat 1939, No 68, ss. 20-21) <o:p></o:p>             <img src="https://www.yenisoz.com.tr/uploads//WhatsApp Image 2022-09-24 at 15.11.14.jpeg" alt="WhatsApp Image 2022-09-24 at 15.11.14.jpeg"> 13 Ocak 1939’da, Pâris Berit Şalom Sefarad Havrası’nda Mustafa Kemâl̃ için icrâ edilen Mûsevî cenâze âyininde “en têsîrli ân: Sefarad Cemâat̃i Fahrî Reîsi Emmanuel Salem tarafından açılan Mukaddes Dolab önünde, elinde Tevrat Tomarını tutan Hahambaşı Ovadia, Fransa ve Türkiye’nin refâh ve saâdeti için duâ ediyor, bütün cemâat̃, ayakta ve huşû içinde onu dinliyor”… Ortada, büyük şamdanın önündeki iki kişi, Pâris Büyük Elçisi Suad Davaz’ı temsîlen orada hazır bulunan Şevket Utkuman ve Leon Mandil’dir.<o:p></o:p> ***   <o:p></o:p>   Mustafa Kemâl̃ için Sefarad Havrasında icrâ edilen cenâze âyininde Kemalist Rejimi kimler temsîl etti?<o:p></o:p> Mustafa Kemâl̃ için Pâris Berit Şalom Sefarad Havrası’nda 13 Ocak 1939’da icrâ edilen bu âyinde Kemalist Rejimin resmen temsîl edilmesi, bittabi, ancak “Millî Şef”in tâlimâtı üzerine tahakkuk etmişti. Zîrâ, totaliter rejimin mantığı îcâbı, -aynen selefinin devrinde olduğu gibi-bütün ik̆tidâr onun elinde toplanmıştı. Yine “Büyük Şef”i gibi onun da, Yahûdi Âlemiyle ne kadar samîmî, ne kadar sıcak münâsebetler içinde olduğunu, bu samîmiyetin “L̃âyemût Şef”in ölümü vesîlesiyle teâtî edilen telgraflarla, tertîb edilen anma toplantılarıyle bir kerre daha têyîd ve têkîd edildiğini yukarıda görmüştük. <o:p></o:p> Mezk̃ûr âyinde Kemalist Rejimin temsîl edilmesi husûsunda bir mes’ûliyet sıralaması yapılacak olursa, ikinci dereceye, “Alliance İsraélite Mektebi yetiştirmesi”, (v.s., v.s.) Başvekîl Celâl Bayar’ı (1883-1986) koymak l̃âzım gelir. (“Büyük Şef” devrinin son Başvekîli Bayar’ın bu vazîfesi, 25 Ocak 1939’da -yânî Âyinden 12 gün sonra- sona erecekdir.)<o:p></o:p> Üçüncü mes’ûliyet sırasında, Pâris Büyük Elçisi Suad Davaz’ın doğrudan âmiri, Hâriciye Vekîli Şükrü Saraçoğlu (1887-1953) bulunuyor. O, bu vazîfesine sonraki Hük̃ûmetlerde de devâm edecek, bil̃âhare “Millî Şef”in Başvekîlliğini de yapacaktır (1942-1946). Prof. Dr. Cengiz Şişman’ın da tesbît ve beyân ettiği gibi, “Kemalist Türkiye”nin Hâriciye Vek̃âleti, Saraçoğlu’nun selefi olan Dr. Tevfik Rüştü Aras’ın (1883-1972) pek uzun Vek̃âleti devrinde, âdetâ Sabataîlerle doldurulmuştu. Kendisinin mensûbiyetini bilemediğimiz Saraçoğlu, bu vazıyeti değiştirmek için hiçbir şey yapmadı ve Hâriciye Vek̃âletindeki –neredeyse “Sabataî inhisârı” denilebilecek- vazıyet, takrîben bir asır zarfında fazlaca değişmedi; “Monşerler”in Sabataî menşêli olmıyanları dahi, umûmiyetle Sabataî zihniyet ve tarzını devâm ettirdiler… (Bunlar da öbürlerinin yetiştirmeleriydi ve kurulu düzene ayak uydurmuşlardı… Bu meyânda, hem Kemalist Totaliter İdeolojinin, hem de Farmasonluğun onlara yarı Sabataî bir hüviyet kazandırdığını gözden kaçırmamak lâzım…) <o:p></o:p> Âyinde Kemalist Rejimi bizzât temsîl edenlere gelince:<o:p></o:p> Başlıca mêhazımız olan Le Judaïsme Séphardi’nin cenâze âyinine tahsîs edilmiş Şubat 1939 târihli 68. sayısındaki habere (s. 18) nazaran, “Türkiye’nin Pâris Büyük Elçisi [Suad Davaz], Şevket Utkuman ile Mandil tarafından temsîl edilmekteydi”. <o:p></o:p> Türkiye’nin Pâris Başkonsolosu Dürrü Mazhar Payzin ise âyine şahsen iştirâk etmişti. <o:p></o:p> “Millî Şef” Hükûmetini temsîl eden iki şahsıyet daha vardı: <o:p></o:p> “Türkiye’nin Dresden eski Fahrî Konsolosu Ziyâ Bey” ile Pâris Talebe Müfettişi (ve Kültür Ataşesi) Hüseyin Avni Başman. <o:p></o:p> Başman’a, tahsîllerine Pâris’de devâm eden 20 “Türk” talebesi de refâkat̃ etmekteydi.<o:p></o:p> İşte ne Âyine şahsen iştirâk̃ etmiş bu 25 kişiden herhangi birisi, ne hâdise mâl̃ûmları olan Devlet ricâlinden veyâ matbûât dünyâsından herhangi bir kimse, hayâtlarının herhangi bir devresinde, onu, Anadolu efk̃ârıumûmiyesine ifşâ etmişlerdir! Sır saklamasını çok iyi bilen bir Cemâat̃!<o:p></o:p> Pâris Büyük Elçisi Suad Davaz<o:p></o:p> Mustafa Kemâl̃ için icrâ edilen Mûsevî (Sefarad) cenâze âyininde kendini ve kendi şahsında da Kemalist Rejimi iki Büyük Elçilik personeliyle temsîl ettiren Pâris Büyük Elçisi, “Tek Adam”a yakınlığı ile bilinen Suad Davaz (1881-1941) idi. <o:p></o:p> Kendisinin Osmanlı devrinde başlıyan Hâriciyeci kariyeri, bil̃âhare şöyle bir seyir tâk̆îb etmiştir:<o:p></o:p> - Hâriciye Vek̃âleti Müsteşârı: 30.4.1921;<o:p></o:p> - Roma Mümessili: 28.8.1923;<o:p></o:p> - Roma Elçisi: 1.3.1924;<o:p></o:p> - Roma Büyük Elçisi: 1.3.1929 (2.6.1932’ye kadar);<o:p></o:p> - Pâris Büyük Elçisi: 2.6.1932 (Boğazlar Rejimi hakkında 20 Temmuz 1936’da Montrö’de imzâlanan Mukâvele’de “T.C. Pâris Fevkal̃âde Büyük Elçisi ve Murahhası” sıfatıyle, onun imzâsı da var); <o:p></o:p> - Tahran Büyük Elçisi: 1.10.1939 (Bu vazîfesinin başındayken vefât etti: 22.8.1941).<o:p></o:p> Havradaki cenâze âyininin icrâ edildiği 1939 senesi sonuna doğru, yerini, 10 bin Türkiye muhâciri Yahûdiye sahte pasaport ve evrâk vererek, dîğer muntazam statüdeki 10 bin Yahûdiyle berâber cem’ân 20 bin kadar Yahûdinin Nazilerin elinden kurtarılıp Türkiye’ye (büyük bir kısmının da Türkiye’den Filistin’e!) sevk̆edilmeleri harek̃âtını idâre eden Miralay Behiç Erkin’e (1876-1961) terketmişti. <o:p></o:p> Vefâtında, Yunus Nadi’nin (ve Mustafa Kemâl̃’in) Cumhuriyet gazetesi, hakkında, kısa, fakat pek sitâyişk̃âr bir makâle neşretti:<o:p></o:p> “Suad Davaz, Osmanlı hariciyesinden yetişmiş güzide şahsiyetlerden biridir. Orada hiçbir nüfuz ve kuvvete alet olmamış olduğu için Ankarada millî hükûmet teessüs ettikten bir müddet sonra Hariciye Vekâleti müsteşarlığına getirilmiş, bilâhare Romada ve Pariste büyük elçi olarak devletimizi temsil etmiş, muhtelif beynelmilel konferanslara hükûmetimiz namına murahhas olarak iştirak eylemiştir. Kendisi iyi bir diplomat olduğu kadar kuvvetli bir idare adamıydı. Memleket hizmetindeki faaliyetlerinden dolayı şeflerinin teveccühünü kazanırken ayni zamanda maiyetindekilere her birinin lâyık olduğu şekilde hakşinasane muamelesile deruhde ettiği işlerin kolaylaşmasını temin ederdi.” (Cumhuriyet, 24.8.1941, ss. 1 ve 7)