Mustafa Kemâl'in havradaki resmî cenâze âyini (46)

-----

2022-09-19 00:00:00

<img src="https://www.yenisoz.com.tr/uploads//WhatsApp Image 2022-09-17 at 15.15.40.jpeg" alt="WhatsApp Image 2022-09-17 at 15.15.40.jpeg" style="width: 584px;">Cihânşümûl Sefarad Cemâatleri İttihâdı nâşiriefk̃ârının Aralık 1938 târihli 66. sayısında, Pâris Sefarad Cemâat̃i Teşkîl̃âtının Umûmî K̃âtibi Robert Mitrani tarafından kaleme alınan “Türkiye Yas Tutuyor” başlıklı başmakâle… (Mitrani, İstanbul Hukûk Fakültesi’nde Doktora yapmış Türkiyeli bir muhâcirdir.) ***  <o:p></o:p>   Cenevre Sefarad Cemâat̃inin “Ebedî Şef”in ölümü münâsebetiyle faâliyeti<o:p></o:p> Mustafa Kemâl̃ için Pâris Berit Şalom Sefarad Havrası’nda icrâ edilen cenâze âyininden bir ay evvel, Cenevre’de de bir merâsim tertîb edilmişti. Bu def’a bahis mevzûu olan, “Millî Şef” İk̆tidârının resmî temsîlcilerinin de iştirâk̃ ettiği bir Mustafa Kemâl̃’i anma ve tebcîl merâsimi idi. <o:p></o:p> Dünyâ Sefarad Topluluğu nâşiriefkârının Şubat 1939 sayısının 22-23. sayfalarında yer alan habere nazaran, Cenevre’de, oraya otuz sene kadar evvel, İstanbul, Edirne ve sâir şehirlerden gelip yerleşmiş 50 civârında âileden müteşekkil bir Sefarad cemâat̃i mevcûddur. Cemâat̃, kendine mahsûs bir teşkîl̃âta, bir yardımlaşma derneğine ve muntazaman bir araya gelmelerini sağlıyan bir lokal̃e mâlikdir. Lokal̃e gelen üç gazete, Cumhuriyet, Le Journal d’Orient ve La Boz de Oriente vâsıtasıyle, “bu son yirmi sene zarfında Türkiye’de tahakkuk eden devâsa terak̆k̆î hamlelerini tâk̆îb etmektedirler”. <o:p></o:p> Bu cemâat̃in bir mensûbu tarafından kaleme alınan haberde, “Ebedî Şef”in ölümüyle al̃âkalı olarak şöyle deniyor: <o:p></o:p> “Türkiye’nin kurtarıcısı ve ink̆il̃âbcısı Kemâl̃ Atatürk’ün ölümü, bu küçük cemâat̃i elemlere garketmiştir.”<o:p></o:p> Bern Büyük Elçisiyle muhâberât<o:p></o:p> Ölüm haberi üzerine, Cemâat̃ İdâre Hey’eti, Bern’deki T.C. Büyük Elçisine, derhâl̃, şu tâziye telgrafını gönderiyor:<o:p></o:p> “Hayırhâh ve ink̆il̃âbcı Cumhûrreîsi, pek muazzez Lider Kemal Atatürk’ün ölümüyle Türk milletinin uğradığı acı kayıb karşısında derin üzüntü duyduğumuzu ve azîz Vatanımızın muazzam mâtemine bütün kalbimizle iştirâk̃ ettiğimizi bildirmek isteriz.”<o:p></o:p> O zamân Bern Büyük Elçisi olan Hasan Vasfi Menteş de (1886-1973), şu telgrafla mukâbele ediyor:<o:p></o:p> “Milletimizin tamâmının uğradığı acı ve tel̃âfî edilemez kayıb dolayısıyle gösterdiğiniz hassâsiyet beni fevkal̃âde mütehassis etti. Bu büyük mâteme iştirâk̃iniz için ben de bütün samîmiyetimle teşekkür ederim.”<o:p></o:p> Hiç kimse, “Ebedî Şef”e halef olmıya İnönü’nden daha l̃âyık değildi<o:p></o:p> “Ebedî Şef”in ölüm haberinin hemen arkasından İnönü’nün Devletin başına geçtiği haberi gelince, Cenevre Sefarad Cemâat̃i bundan “büyük sevinc duyuyor ve istik̆bâl̃ için ümîdvâr oluyor”. <o:p></o:p> Zîrâ “hiç kimse bu makâma geçmiye ve millete Gâzî’nin açtığı terak̆k̆î yolunda rehberlik etmiye ondan daha l̃âyık değildi”. <o:p></o:p> Bunun üzerine, Cemâat̃ İdâre Hey’eti, “Lozan Konferansı esnâsında ağırlamakla şerefyâb olduğu İsmet Paşa’ya” aşağıdaki tebrîk telgrafını gönderiyor:<o:p></o:p> <img src="https://www.yenisoz.com.tr/uploads//WhatsApp Image 2022-09-17 at 15.15.37.jpeg" alt="WhatsApp Image 2022-09-17 at 15.15.37.jpeg" style="width: 779px;"> Le Judaïsme Séphardi mecmûasının Aralık 1938 nüshasında (s. 131) Pâris Sefarad Dînî Cem’iyeti ile “Millî Şef” arasında teâtî edilen fevkalâde samîmî tâziye, tebrîk ve teşekkür telgraflarının metinleri… <o:p></o:p> ***   <o:p></o:p>     “Memleketin en yüce makâmına seçilişiniz dolayısıyle hiç gecikmeden sizi harâretle tebrîk eder, bu meyânda azîz vatanımıza derin bağlılığımız husûsunda sizi têmîn ederiz.”<o:p></o:p> İnönü de Cenevre Sefarad Cemâat̃ine bir teşekkür telgrafıyle cevâb veriyor: <o:p></o:p> “Tebrîk mesajınız için candan teşekkürler.”<o:p></o:p> Cenevre Sefarad Cemâat̃inin Mustafa Kemâl̃’i anma ve tebcîl merâsimi<o:p></o:p> Cenevre Sefaradları, bu muhâberattan bir ay kadar sonra, 15 Aralık 1938’de, Cemâat̃ Merkezinde, bir “Atatürk’ü Anma Merâsimi” tertîb ediyor ve “Millî Şef” Hük̃ûmeti de bu toplantıda resmen temsîl ediliyor: <o:p></o:p> “Salon tıka basa doluydu. Bütün Cemâat̃ mensûbları, âileleriyle berâber gelmişlerdi. Türkiye’nin Cenevre Konsolosluğu ile Cem’iyet-i Akvâm nezdindeki Dâimî Murahhas Hey’eti Temsîlcilerinin iştirâk̃i merâsime ayrı bir değer kattı.” <o:p></o:p> “İştirâk̃cilerin karşısına Türk bayrağıyle örtülmüş ve iki tarafında İsviçre ve Cenevre bayraklarının bulunduğu bir Atatürk portresi konmuştu.” <o:p></o:p> Sefarad Hanımlar Hey’etine mensûb Mme. Ariel tarafından idâre edilen merâsim, bir dak̆îkalık ihtirâm duruşuyle başlıyor; arkasından, 10 yaşındaki kız çocuğu Benador, “Atam” ve Cemâat̃in Hahamı S. Benaroya, Avukat Naon tarafından yazılmış ve La Boz de Oriente gazetesinde neşredilmiş “Atatürk’ün Tasvîri Karşısında” başlıklı şiirleri okuyorlar.<o:p></o:p>  Müteâk̆iben, Cemâat̃in Fahrî Reîsi ve İzmir Alliance İsraélite Mektebi Eski Müdürü Marco Habib, “Türklerin Babasının hayâtını ve eserini anlatan” ve “onun her sâhada gerçekleştirdiği dâhiyâne İnk̆il̃âblara” dikkat̃ çeken bir konferans veriyor. Konferansı esnâsında, Gâzî’yle al̃âkalı şahsî hâtıralarından da bahsediyor. Merâsim, İstik̆l̃âl̃ Marşının okunmasıyle son buluyor…<o:p></o:p> <o:p> </o:p>