Mustafa Kemâl'in ismi nîçin loca matrikülünde yok? -33

1940'lı, hattâ 30'lu senelerden beri tartışılan, daha doğrusu tartışılmaktan ziyâde istismâr edilen bir mes'ele:

Mustafa Kemâl'in nazarında Masonluk muzır bir cereyân mıydı? Böyle olduğu için, Mason Localarını kapattı mı? Binâenaleyh Kemalizm ile Masonluğun birbirine zıd iki ideoloji, dahası, Masonluk-Yahûdilik münâsebetini dikkate alarak, Kemalizmin Yahûdi aleyhdârı  olduğuna hükmedilebilir mi?

Bu mes'eleyi, vesîka ve delîllere istinâden, ilk def'a bundan 40 sene evvel ele almış ve aydınlığa kavuşturmuştuk. Bilâhare, yeni vesîkaların ışığı altında, mes'ele üzerinde birkaç def'a daha durduk. Buna rağmen, mes'ele, efkârıumûmiyede, mürekkep akıtmaya, nefes harcatmaya devâm etti. Devâm etti, çünki asıl derd, umûmiyetle, hakîkate ulaşmak değil, mes'eleyi şu veyâ bu maksadla kullanmaktı. Bizim bütünüyle vesîka ve delîllere müstenid neşriyâtımızın görmezlikten gelinmesinin başlıca sebebi de bu tavır olsa gerek…

Dünden devam

Macedonia Risorta İTK'sı

1908-1909 İttihâdcı İhtilâli, bu evvelki Komitaların değil, onları da bünyesine katarak fevkalâde bir sür'atle serpilip gelişen ikinci İTK'nın eseridir. Kâzım Nâmi'nin şahâdetine nazaran, bu Komita, Selânik'de, evvelâ Osmanlı Hürriyet Cem'iyeti ismiyle, on ihtilâlci tarafından ve 1906 Temmuzundan îtibâren aralarında birkaç ay devâm eden müzâkereleri tâkîben, Eylûl 1906'da kurulmuştu:

“Ta Harbiye'nin ilk sınıfından beri, babalarımızın Üsküp'te bulunmaları yüzünden, tanıdığım, küçük kadeşim gibi sevdiğim İsmail Canbolet'le yalılarda, Baron Hirş Hastahanesi yakınındaki evinde, toplanmak isteği uyandı. 1906 Temmuzu içinde bir Cuma günü on arkadaş bu evde toplandık. Bunlardan ikisi hocam, dördü asker, üçü de tanıdığım sivil arkadaşımdı. Bu on kişi şunlardı: [1] Askerî Rüştiyesi Müdürü Bursalı Mehmet Tahir Bey, [2] ayni Rüştiyenin Fransızca öğretmeni Naki bey, [3] Selânik – Manastır - İşkodra vilâyetleri P.T. müdürlüğü başkâtibi Talât bey, [4] Rahmi bey, [5] Mithat Şükrü, [6] Kâzım Nami, [7] Hakkı Baha, [8] Ömer Naci, [9] İsmail Canbolet, [10] Edip Servet.

“İsmail'in evindeki toplantı, babasının, kardeşlerinin, toplantılarımıza gelmeleri ihtimali üzerine bırakıldı; Mithat Şükrü Bleda'nın yalılarda, Defterdar semtindeki selâmlığında toplanmağa başladık. Hemen günaşırı devam eden bu toplantılarda konuşa konuşa, (Osmanlı Hürriyet Cemiyeti) ni kurmağı başardık (Eylül 1906). Artık on kişinin her gece aynı evde toplanması dikkati çekebileceğinden, içimizden bugün Allahın rahmetine kavuşmuş olan Talâtı, İsmail Canbolet'i, Rahmi'yi (Heyeti Âliye) diye seçtik ki sonradan bu heyet (Merkezi Umumî) adını aldı.” (Kâzım Nâmi 1957: 13)

Bu fesâd ocağına, doğrudan doğruya Macedonia Risorta Komitası dense, hiç de mübâlağa edilmiş olmaz. Kâzım Nâmi'nin ikinci İTK'nın müessisi olarak gösterdiği yukarıdaki isimlerden, sâdece Bursalı Mehmed Tâhir Bey'in (1861-1926), ulaşabildiğimiz Mason kaynaklarında, tekrîs edildiğine dâir bir bilgi görülmüyor. Mâmâfih onun da bir “Önlüksüz Mason” olduğu âşikârdır. Geriye kalan dokuz kişinin tamâmı, Farmason, üstelik Macedonia Risorta Locası elemanıdır. Bu vâkıa, Mason kaynaklarının beyânıyle sâbittir. Nitekim, üç Mason kaynağı (başta Ayan -2008: 118/119- olmak üzere, Iacovella ve Apak) bir arada değerlendirildiğinde aşağıdaki vazıyet ortaya çıkıyor:

- Nâki Yücekök (1866-1948): Binbaşı, Selânik Askerî Rüşdiye'sinde Fransızca Muallimi, Mustafa Kemâl'in de bu Rüşdiye'de Hocası, Iacovella'da “Nâki bin Ahmed” şeklinde zikrediliyor, tekrîs târihi: 12 Ocak 1904;

- Evrenoszâde Rahmi Arslan (1874-1947): Sabataîleşmiş bir âileye mensûb, Hukukçu, Tüccâr, 1. Cihân Harbi esnâsında İzmir Vâlisi, Celâl Bayar'ın hâmîsi, İ ve T Meb'ûsu, 1909'da kendisine 33. derece tevcîh edildi, Iacovella'da “Rahmi bin Rızâ” şeklinde zikrediliyor, tekrîs târihi: 19 Kasım 1903;

- Midhat Şükrü Bleda (1874-1956): Sabataî, Maârif Muhâsibi, Hastahâne Müdürü, İdâdî (Lycée) Muallimi ve Müdürü, İttihâd ve Terakkî Umûmî Kâtibi, tekrîs târihi: 19 Eylûl 1903;

- Mahmed Talât Sâî (Talât Paşa; 1874-1921): Alliance Israélite Mektebi'nde Türkçe Muallimi (Meydan-Larousse'dan), Posta ve Telgraf Başkâtibi, müteâkiben Müdürü, 1908'de Edirne Meb'ûsu, 1909-1911 ve 1913'te Dâhiliye Nâzırı, 1912'de Posta ve Telgraf Nâzırı, 1917-1918'de Sadrâzam, 1909'da têsîs edilen Meşrik-ı Âzam-ı Osmânî'nin ilk Üstâd-ı Âzamı, tekrîs târihi: 12 Haziran 1903, Macedonia Risorta Locası'nın matrikül cetvelinde Selânik doğumlu olarak kaydedilmiş olması ve bütün hayâtı onun Sabataî olduğuna işâret ediyor;

- Kâzım Nâmi Duru (1877-1967): Kolağası, 3. Ordu Müşir Yâveri, Muallim, Muharrir, Iacovella'nın listesinde ismi yok, M.R. Locası müntesibi olduğu kendinden menkul, şâyed Sabataî değildiyse, harâretli bir Sabataîperver ve şahsıyet îtibâriyle Sabataîleşmiş olduğu muhakkaktır;

- Ömer Nâci (1880-1916): Mülâzim, Hatîbliğiyle meşhûr, Mustafa Kemâl'in en yakın birkaç arkadaşından biri, M.R. Locası müntesibi olduğunu Ayan rivâyet ediyor;

- İsmail Hakkı Canbolat (1880-1926): Mülâzim, 1926'da İzmir'de “sûikasde teşebbüs” bahânesiyle îdâm edilerek tasfiye edilenlerden, tekrîs târihi: 21 Eylûl 1907;

- Hakkı Baha Pars (1879-1942): Mülâzim, Selânik Askerî Rüşdiye'sinde Târih Muallimi, Iacovella'nın listesinde ismi yok, M.R. Locası müntesibi olduğunu Ayan rivâyet ediyor;

- Edip Servet Tör (1881-1960): Erkânıharb Yüzbaşısı, Selânik'de vazîfeli İtalyan Generali Degergis'in Yâveri, 1926'da 33. derece tevcîh edildi, 1927-1930'da Üstâd-ı Âzam, yukarıda hakkında bilgi vermiştik, Iacovella'nın listesinde “Mustafa Edîb” ve doğum târihi 1879 olarak geçiyor, tekrîs târihi: 11 Nisan 1904.

Iacovella'nın tesbîtine nazaran, M.R.'nın 1901'de tek müntesibi mevcûddu; bu sayı, 1902'de 9'a, 1903'te 57'ye, 1904'te 92'ye, 1905'de 110'a, 1906'da 130'a, 1907'de 147'ye, 1908'de 165'e, 1909'da 189'a çıktı. Bunlardan 23'ü Rumeli'de karârgâh kurmuş II. ve III. Kolordulara mensûb üst rütbeli muvazzaf zâbitlerdi. (ss. 42-43) Aynı müellifin kitabının 57-62. sayfalarındaki Macedonia Risorta Locası Âzâları listesinde 299 isim sayılıyor. Bunların kısm-ı âzamı Yahûdidir ve Türk isimli olanların da tamâmına yakınının Sabataî olduğuna şüphe yoktur. Zâten Üstâd-ı Âzamı da, tam bir fesâd mütehassısı olan Emanuele Carasso idi. 20 Mayıs 1902'de tekrîs edilen Carasso, başından îtibâren bu Locanın lideriydi.

Macedonia Risorta Locası Matrikül Cetvellerinde Mehmed Talât (Paşa) ile Midhat Şükrü Bleda'nın kayıdları… Bu kayıdlarda, Talât Paşa'nın Selânikli olduğu görülüyor… (Iacovella 2005: 80)

 Eski İTK da, MR İTK'sına tâbî oluyor

Selânik'de bir taraftan (bilhassa) İtalya ve Fransa Meşrik-ı Âzamlarının, dîğer taraftan Selânik (ve dünyâ) Yahûdilerinin, ayrıca Türk kisvesi altında faâliyet gösteren gizli Sabataî cemâatinin desteğiyle pek hızlı bir gelişme seyri tâkîb eden Macedonia Risorta İTK'sı, vücûd bulduktan kısa bir müddet sonra, Pâris'teki ilk İttihâd ve Terakkî Komitası'nın kendisine tâbî olmasıyle daha da kuvvetlendi. Kolağası Kâzım Nâmi, bu hâdisenin de şâhididir:

“1906 Eylülünde kurulan Osmanlı Hürriyet Cemiyeti, durup dinlenmeden en seçme arkadaşları Cemiyete almak için çalışıyordu; öteki işleri Heyeti Âliyeye bırakmış gibiydi. O devrin yarattığı psikolojiden istifade etmek lâzımdı.

“Eski Osmanlı İttihat ve Terakki Cemiyetinin Paris'teki üyelerinden Doktor Nazım, başında sarık, sırtında cübbe, çenesinde sakal Atina yoluyla, (Hoca Mehmet efendi) uydurma adı ile Selâniğe geldikten, Hürriyet Cemiyeti üyelerinden Nafiz Kurfallı (Sümerbank İdare Meclisi üyesi iken birkaç yıl önce vefat etmiştir) nın Yenikapı'daki evinde yerleştikten sonra, Cemiyetimizin (İttihat ve Terakki) adını almasını teklif etti. Arkadaşlar arasında teker teker yapılan plebisit, bu teklifi kabul taraflısı oldu. […] Niçin? Teklifte, İttihat ve Terakki Cemiyetinin oldukça eski bir mazisi olduğu, halbuki (Osmanlı Hürriyet Cemiyeti) nin pek yeni olması yüzünden adının kolayca yayılamıyacağı, şu hâlde Selânik'teki (Heyeti Âliye) Merkezi Umumî sayılarak, Paris'teki üyelerin de onu bu suretle tanıyacağı vardı. Teklifin bu şekilde olması kabulünü sağladı.” (Kâzım Nâmi 1957: 16-17)

Masonluk olmasa, İttihâdcı İhtilâli ve onun devâmı da olmazdı

İTK'nın Kâzım Nâmi tarafından zikredilen yukarıdaki müessisler listesinde, gayet câlib-i dikkat olan bir husûs, Talât Paşa, Rahmi Evrenos Arslan, Midhat Şükrü Bleda, Edip Servet Tör, Nâkî Yücekök ve muhtemelen Kâzım Nâmi Duru gibi isimlerin, İkinci İttihâd ve Terakkî'nin Eylûl 1906'daki têsîsinden çok evvel Macedonia Risorta Locası'na intisâb etmiş olmalarıdır. Bu târihler de isbât ediyor ki Kâzım Nâmi'nin bahsettiği kuruluş hikâyesi, sâdece buzdağının görünen yüzüdür. Dîğer tâbirle, mâhûd ihtilâlci komita, bu târihten çok evvel, Loca'da têsîs edilmiş ve Loca'nın, cem'iyetin muhtelif kesimlerine nüfûz eden, yayılan bir kolu gibi faâliyet göstermiştir. Bu âşikâr vâkıayı têyîde lüzûm olmamakla berâber, yine de, Iacovella'yla berâber Ayan ve Apak'ın da aynı tesbîtte bulundukları kayda değer:

“…Eğer Mason Locaları olmasaydı, Selânik'te İttihatçılar tarafından tutuşturulan Hürriyet ateşi bu kadar büyüyemez ve 1908 Devrimi yapılamazdı…” (Ayan 2008: 149)

Londra Obediyansına bağlı Masonluğun bir temsîlcisi olan Tamer Ayan, bu tesbîtin arkasından şu soruyu ortaya atıyor: “Peki! Masonluk siyasetle uğraşır mı?” Cevâb:

“Evet! Ülkenin ve ulusun yüksek yararları gerektirdiği takdirde uğraşmıştır ve uğraşacaktır!

“Bu konuda, Masonluğun beşiği İngiltere'deki Stuartçı-Hannover, Kralcı-Cumhuriyetçi meselelerinden Fransız Devrimi'ne, Amerikan Bağımsızlık Savaşı'ndan İtalya Millî Birliği'nin kuruluşuna kadar pek çok örnek verilebilir.

“Selânik'teki İttihat ve Terakki ile Mason Localarının, daha kısa bir tanımlamayla Cemiyet – Loca veya İttihatçı – Mason işbirliği ve birlikteliği de bu örneklerin sadece bir devamıdır.” (Ayan 2008: 149)

Bundan daha açık olunamaz!

Ayan, ayrıca, Macedonia Risorta'nın İttihâdcı İhtilâlinin merkez üssü olduğunu îzâh etme bâbında bu Locaya mensûb olup da İhtilâlde ehemmiyetli rol oynamış bulunanların uzun bir listesini veriyor (ss. 135-139). Bunların içinde belki en mühimi, İttihâdcıların ihtilâlci propaganda mütehassısı, Asır (müteâkiben Yeni Asır) gazetesinin sâhibi, Sabataîlerin Yakubî kolundan Fazlı Necîb'dir (1863-1932). Bilâhare İzmir'de neşir hayâtına devâm eden bu gazetenin vârislerinden (ve aynı âileden) Dinç Bilgin, bir matbûat, banka ve sanâyi imparatoruydu. Ayan'ın uzun listesindeki dîğer şâyân-ı dikkat isimlerden bâzıları da David Cohen,  Miralay Galib (bilâhare Paşa), Fâik Süleyman Paşa, Ferid Asseo, Ali Fuat Cebesoy Paşa, Kâzım Özalp Paşa, Şeyhülislâm Mûsâ Kâzım Efendi, Tevfik Rüştü Aras'tır. Galib Pasiner Paşa'dan, “Kemalizm, İsrâil'in Kuruluşuna Nasıl Yardım Etti?” başlıklı makalemizde uzunca bahsetmiştik.