Kemalizmin 'Târih Tezi' ve 'Güneş-Dil Teorisi' hurâfeleri (51)

-----

2022-04-02 00:00:00

Kvergić’in, ilkin “tamamiyle esassız ve kıymetsiz” olan Tezi, “Büyük Şef”in tâlimâtıyle “ilmî” mâhiyet kazanıyor! Kvergić’in -Emre’nin hükmüyle- evvel̃â –ilmî noktainazardan- “tamâmiyle esâssız ve kıymetsiz” olan müddeâsı, “Büyük Şef” ona kıymet atfedip “âlimler”e de aynı fikirde olmalarını emredince, “âlimler” derhâl̃ çark ediyor ve “Dr. Kvergić’in analizlerinde mühim esâslar keşfediyorlar”! Kemalist Totaliter Rejimde “müsbet ilim yapmak”, “ilmi, hayâtta en hak̆îk̆î mürşid” bilmek, böyle oluyor:<o:p></o:p> “Ata, tenkidi, biraz benim istirkabıma (yazarı kendime rakip saydığıma) vermiş, ‘psikolojik analizler bana ehemmiyetli görünüyor’ diyerek eski fikrinde ısrar etmiş. İlk insanların bir korku veya hayret ve hürmet altında, -meselâ şimşeğe, yıldırıma, doğuya, batıya, bulutlara, yağmura karşı- Aa! Oo! Ağ! Oğ! gibi ünler çıkarmış olabileceğini ve dilin bu gibi haykırışlarla başlıyarak çıkmış olabileceğini de anlatmış! <o:p></o:p> “Ata’nın bu görüşünü dinliyen İbrahim Necmi, arkadaşlardan Hasan Reşitle Naim Hazımı alarak, Abdülkadir’i yanlarına çağırarak işi müzekereye girişmişler; dil doğuşu (glottogonie) teorilerine baş vurmuşlar, tek doğuşçu (monogéniste) Trobetti ve N. Mar gibi dil bilimci âlimlerin teorilerini karıştırmışlar ve nihayet Dr. Kverdiç’in analizlerinde mühim esaslar keşf etmişler! <o:p></o:p> “Abdülkadir, daha evvel Türkiye’ye gelmiş olan Rus dilcisi Nikolay Mar’ın konferanslarını iyi kavrıyarak Türkçeye çevirmiş olduğu gibi, eski Türk kaynaklarından, Uygur sözlüğünden, Yakutça: Pekarskiden… her türlü maksada uygun malzeme bulabilen bir yazar olabilmişti. <o:p></o:p> “Naim Hazım Arapçanın Türkçeden çıkmış olduğunu cilt cilt eserleriyle ispat eden bir âlimimizdi. <o:p></o:p> “Hasan Reşit, sonlarında “sun/sın” bulunan Mersin, Samsun, Giresun gibi şehir isimlerine dayanan onomastik bir araştırma yayınlamıştı. <o:p></o:p> “İbrahim Necmi’nin de geniş kavrayışlı ve uysal, oportünist karakteri vardı. <o:p></o:p> “İşte Güneş-Dil Teorisi bu âlimlerimizin kolaborasyonundan (birlikte çalışmalarından) meydana çıkmıştır.” (Emre 1960: 342-344) <o:p></o:p> Emre, Kvergić’in analizlerinin dahi, -“Güneş-Dil Teorisi”yle mukâyese edildiklerinde- “çok daha havsalaya sığar şeyler olduğunu” düşünüyor!<o:p></o:p> A. C. Emre, burada da dürüstlükden saparak, “Güneş-Dil”in –Kvergić’ten mülhem- asıl nazariyecisinin Mustafa Kemâl̃ olduğunu setretmiye çalışıyor ve kendisinin bu işte hiçbir dahli olmamış, hattâ ona mâni olmıya çalışmış gibi bir tavır takınıyor! <o:p></o:p> Bu meyânda, o, “Güneş-Dil Teorisi”nin ne kadar aklıselîme mugâyir bir fikir olduğunu vurgulamak için, Kvergić’in müddeâsının dahi, bu “teori”den daha akla yakın olduğunu ifâde ediyor:<o:p></o:p> “Dr. Kverdiç de Viyana’dan dâvetle gelmişti; uydurulan yeni teoriye o da şaşmış, fakat pek itiraza cesaret edememişti. Bizimkilerin analizleri onunkilerden daha orijinal idi: her kelime, ‘ağ’ ana kökünden başlıyarak, bütün elementleri keyfî anlamlarla sıralanarak istenilen neticeye ulaştırılıyordu! Dr. Kverdiç’in –aynı psişik uzaylardan aralarında ruhî hiçbir münasebet bulunmayan dil fonksiyonlarının işaretlerini çıkartmağa çabalıyan- analizleri çok daha havsalaya sığar şeylerdi.” (Emre 1960: 344-345)<o:p></o:p> Emre’ye nazaran, Mustafa Kemâl̃, g̃ûyâ, “Güneş-Dil âlimleri”nin kurbanı olmuş!<o:p></o:p> Emre; Naîm Hâzım, Hasan Reşit, İbrahim Necmi ve Abdülkadir İnan’dan sonra Prof. Dr. Sâim Ali Dilemre’ye de (yukarıda naklettiğimiz vechiyle) bir taş attıktan sonra, g̃ûyâ, Mustafa Kemâl̃’in, “Güneş-Dil âlimleri”nin kurbanı olduğu yalanını devreye sokuyor. Hâl̃buki alay ettiği arkadaşlarının, başlangıçta bu “teori”ye îtirâz ettikleri hâl̃de, müteâk̆iben, sırf “Mutlak Şef”in kat’î tâlîmâtı üzerine bu yola girdiklerini, biraz yukarıda yine kendisi kaydetmişti! <o:p></o:p> “Atatürk, güvendiği bu kadar namuslu insanın, milleti ve kendisini aldatmada ittifak edebileceğine ihtimal vermiyordu. Benim tenkidime kızıyor, ‘ukalâlığıma’ veriyor, ‘profesörler yapıyor, sen neye anlamıyorsun?’ diye çatıyordu. ‘Anlamağa çalışıyorum, efendim’ demekten başka cevap bulamaz olmuştum.<o:p></o:p> “Bu teori üzerinde fakülte’de okutulacak dersin programı düşünülürken Ata, benden de program istemişti. Uzunca süren bir hastalanmam, profesörlerin tayin ve ilân olunmasından sonra şifa bulmamla bitmişti. İbrahim Necmi’ye de program vermemesini tavsiye etmiştim, fakat o, ‘fakülteyi H. Reşit’le Abdülkadire mi bırakayım?’ inkârî sorusu ile dilediği gibi hareket etmişti. <o:p></o:p>   <img src="https://www.yenisoz.com.tr/uploads/Aralık-2021/1nisan2022yesevizade.jpg" alt="1nisan2022yesevizade.jpg"> (Türk Dili, Türkçe-Fransızca Belleten, İstanbul: Türk Dil Kurumu neşri, İlkteşrîn (Ekim) 1937, sayı: 23-26, basılışı: 1938, s. 118)<o:p></o:p> Dil Kurumu’nun yeni riyâziye ve tabiî ilimler ıstıl̃âhlarını muhtevî 23-26 sayılı Belleten’inin “Gütbetik” kısmındaki bu sayfada, “Güneş-Dil analiziyle”, “orijin, oval, parabol” gibi kelimelerin aslında “Öztürkce” oldukları “isbât ediliyor”… Fransızca “oval”in kökünün de, “-al” nisbet ekinin de “hâlis Türkce” olduklarını, evvelce (6-7 Şubat 1937 târihli Cumhuriyet’te) Ahmet Cevat Emre “isbât etmiş” ve onun bu “etüd”ü, “Tanrılar benzeri kahraman”ın “yüksek takdîrine mazhar olmuş” idi…<o:p></o:p> ***    <o:p></o:p>   Bir Sel̃ânikli, dîğer bir Sel̃ânikliye, “Güneş-Dil Teorisi”ne göre Türkcenin gramerini yazdırıyor<o:p></o:p> “İbrahim Necmi, İsmet isminde Selânikli bir Türkçe öğretmeni arkadaşına Güneş-Dil Teorisine göre, Türkçenin gramerini yaptırmış, III. Dil Kurultayının hazırlıkları arasında bu öğretmeni Gazi Atatürk’e takdim etmişti. Bu grameri öğrenmiş iki talebe kız da, Kurultay huzurunda tatbikat yapılmak üzere, yetiştirilmişti. Benim mukavemetim üzerine Gazi bu gösteriden vazgeçilmesini münasip görmüştü. [Hâl̃buki 26 Ağustos 1936 târihli Cumhuriyet’in 1. sayfasında, tahtada îzâhat yaparken çekilmiş fotoğrafıyle berâber, bir kız talebenin, “Güneş-Dil tatbîkâtı” yaptığı haberi var: “Talebe Vecihe Kılıçoğlu, muvaffak etüdile Ata kelimesinin nasıl ve neden Türk olduğunu izah ve isbat etti.”]<o:p></o:p>

​Kemalizmin 'Târih Tezi' ve 'Güneş-Dil Teorisi' hurâfeleri (51)

Kemalizmin 'Târih Tezi' ve 'Güneş-Dil Teorisi' hurâfeleri (51)