Kemalizmin 'Târih Tezi' ve 'Güneş-Dil Teorisi' hurâfeleri (48)

-----

2022-03-30 00:00:00

Marksist-Leninist Materyalizmden Kemalist Materyalizme geçti <o:p></o:p> Başka mêhazlarda da Emre’nin Komünist faâliyet devresi hakkında tafsîl̃âtlı mâl̃ûmâta tesâdüf etmemiş olmakla berâber, yukarıdakilere şunlar il̃âve olunabilir:<o:p></o:p> George S. Harris’in Türkiye’de Komünizmin başlangıç devresi hakkında çok kıymetli bilgiler ihtivâ eden kitabına nazaran:<o:p></o:p> “(Ankara) Hükûmet(i), 1922 Ekim ve Kasım ayları boyunca, ‘gizli tertiplere giriştikleri’ gerekçesiyle, Nazım ve bazı yoldaşlarını tutukladı. […] (Bunun üzerine,) Ahmet Cevat Emre, İşçi Birlikleri Kızıl Enternasyonali’nin 1922 Kasımında yapılan İkinci Kongresinde, bütün dünya işçilerini, tutuklanmış bulunan yoldaşları ile dayanışma halinde olduklarını ifadeye çağıran bir önerge sundu. (ss. 164-165) […]  <o:p></o:p>   <img src="https://www.yenisoz.com.tr/uploads/Aralık-2021/29mart2022yesevizade1.jpg" alt="29mart2022yesevizade1.jpg"> (<a href="https://ataturk.org.au/tag/yusuf-akcura/">https://ataturk.org.au/tag/yusuf-akcura/</a>; 19.10.2021)<o:p></o:p> 1933: Uydurmaca Erk̃ânıharbiyesi (soldan sağa): Besim Atalay, Hasan Âli Yücel, Celâl Sahir Erozan, Ahmet Cevat Emre, Dr. Reşit Galip, “Tek Adam”, Âfet Hanım, Ruşen Eşref Ünaydın, İbrahim Necmi Dilmen, Hâmit Zübeyir Koşay, Dr. Ragıp Hulûsi Özdem. Târihî Türkcemizin yerine uydurma bir dil inşâ etme çalışmalarından bir intibâ… İçlerinde sâdece Dr. (bil̃âhare Prof.) Ragıp Hulûsi Özdem, hak̆îk̆î bir dilciydi ve Uydurmaca çalışmalarına kerhen iştirâk̃ ettirilmişti… <o:p></o:p> *** <o:p></o:p> “Kemalistlerin yakaladıkları [kendi saflarına geçirdikleri] önemli avlardan biri de, 1920 yılı [1920’li yılların] başlarının çoğu kısmını muhacir Türk komünistleri ile Komintern arasında irtibat vazifesi görerek hariçte geçirmiş olan Ahmet Cevat Emre idi. […] Daha 1919 yıllarından [1910’lu yılların sonlarından] beri, eski bir radikal sosyalist hüviyetiyle, ilerlemenin tek çıkar yolunun sosyal devrim olduğunu savunagelmişti. Bununla beraber, Suphi’nin Bakû’daki teşkilâtına katıldıktan sonra bile, Türkçe için kaçınılmaz bir prosesüs saydığı dil reformu [Emre’nin] başlıca tutkusu şeklinde süregeldi. Emre, daimî olarak yerleşmek üzere Türkiye’ye döndükten sonra, 1927 yılının sonlarına doğru, Sovyet Rusya’da [?] henüz başlamış olan bir alfabe reformunun lüzumu hakkında, Vakit gazetesinde bir seri uzun makale yazdı. Bu yazıların hemen ardından, Atatürk, onu, Lâtin harflerinin kabulü konusunda tavsiyelerde bulunmak üzere kurulan Alfabe Komisyonunun çalışmalarına katılmaya dâvet etti… […]<o:p></o:p> “Şevket Süreyya Aydemir, 28 Şubat 1966 tarihli mektubunda, kendisini (ve de Nâzım Hikmet’le Vâ-Nû’yu) Moskova’ya götürenin Emre olduğunu açıklar. […] Aydemir, Emre’nin Komintern’in merkez teşkilâtında çalıştığını ve Moskova’daki Doğu Dilleri Enstitüsünde Öğretmen olarak vazife gördüğünü söyler. […] (Aydemir) Ankara’ya gittiğinde, Atatürk’ün gözüne girip durumunu değiştirmiş bulunan eski dostu Ahmet Cevat Emre ile karşılaştı [buluştu]. Aydemir, Emre’nin yardımıyla, 1928’de, Millî Eğitim Bakanlığı’nda, Meslekî Eğitim İşleri Şubesinde görev aldı. (ss. 207-209)” (George S. Harris, Türkiye’de Komünizmin Kaynakları, Müt.: Enis Yedek, İstanbul: Boğaziçi Yl., 1975) <o:p></o:p> İngilizce Wikipedia İnternet Ansiklopedisi’nden, onun hakkında, bâzı kronolojik bilgiler de ediniyoruz: <o:p></o:p> Birinci Câhin Harbi arefesinde İstanbul’dan ayrılarak Tiflis’e gitmiş, orada Solcu mecmûalarda makâleler neşretmiş, bu meyânda, Türkiye’de L̃atin al̃fabesinin kabûl̃ünü müdâfaa etmesiyle göze çarpmıştır. Tiflis’de, kitab ve  halı ticâretiyle de uğraşmıştır. Müteâk̆iben Batum’a geçmiş, Mustafa Subhî tarafından têsîs edilmiş Yeni Dünyâ mecmûasının neşriyâta devâmını sağlamış, Nâzım Hikmet ile Vâl̃â Nûreddîn’i de bu mecmûada yazmıya teşvîk̆ etmiştir. Bil̃âhare, Moskova Üniversitesi Şark̆iyat Enstitüsü’nün Türk Dili Hocalığına tâyîn edildi. 1924’te Türkiye’ye dönerek, Moskova’dan arkadaşı Şevket Süreyya Aydemir ile berâber, [Türkiye Komünist hareketinin Mustafa Subhî’den sonraki lideri Dr. Şefik Hüsnü Değmer’in neşrettiği] Aydınlık mecmûasında yazmıya başladı… (<a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Ahmet_Cevat_Emre">https://en.wikipedia.org/wiki/Ahmet_Cevat_Emre</a>; 20.10.2021)<o:p></o:p> Dîğer taraftan, TÜSTAV’ın (Türkiye Sosyal Tarih Araştırma Vakfı’nın) İnternet Sitesinden, onun, yukarıda bahis mevzûu ettiğimiz neşriyâtına il̃âveten, Aydınlık Külliyâtı arasında intişâr eden aşağıdaki risâlelerin müellifi olduğunu öğreniyoruz:<o:p></o:p> - Sermâyedâr Nizâm-ı İctimâîsi, 1337/1921, 55 s.;<o:p></o:p> - İş Ücreti ve İşsizlik Buhrânı, 1338/1922, 23 s.;<o:p></o:p> - Amele ve Köylü Kitleleri Nasıl Fırka Teşkîl Eder?<o:p></o:p> (<a href="https://www.tustav.org/kutuphane/aydinlik-kulliyati/">https://www.tustav.org/kutuphane/aydinlik-kulliyati/</a>; 20.10.2021) <o:p></o:p> Bunlardan çıkan netîce, Ahmet Cevat Emre’nin, Komünist ihtil̃âl̃ hareketinin mühim bir sîmâsı olduğu, Komünist erk̃ânı arasında yer aldığı, daha bu hareket için çalışırken L̃atin al̃fabesinin benimsenmesi ve bir dil ink̆il̃âbı yapılması fikrini işlediği, muhtemelen 1925 veyâ 1926’da, Kemalist ik̆tidârla anlaşarak, (dîğer Komünist kadrosu hil̃âfına) hapse girmeden, Rejim saflarında çalışmıya başladığıdır. Esâsı Materyalizm olan bir totaliter ideolojiden aynı esâs üzerine müesses bir başka totaliter ideolojiye geçmek, pek de zor olmasa gerek! <o:p></o:p> A. C. Emre, Uydurma Dil inşâsına muhâlefet ettiğini iddiâ ediyor<o:p></o:p> Ahmet Cevat Emre, mezkûr Hâtırât’ında, aynen Falih Rıfkı Atay gibi, “aşırı özleştirmeciliğe” muhâlefe ettiğini, elinden geldiği kadar bu cereyânı önlemiye çalıştığını, hattâ buna muvaffak olduğunu iddiâ ediyor… G̃ûyâ, Mustafa Kemâl̃, onun îzâh ve telk̆înlerinin de têsîriyle, Uydurma Dilden  vazgeçmiş ve Dil Kurumu erk̃ânına, artık halkın dilini esâs almaları tâlîmâtını vermiş:<o:p></o:p> “Özleştirme hareketinin verdiği fena netice karşısında ‘Birbirimizi anlamaz hale geldik’ kanaatine gelen Gazi, bir kaç gün sonra, elinde benim ‘Yeni bir gramer metodu Lâyihası’, Çankayada toplanmış olan dil heyetine gelmiş, sert, sert, beni paylamıştı: ‘Lisanda inkılâp olmaz diyorsun; seni Fransız âlimleri aldattılar!’ buyurdu ve ilâve etti: ‘daha evvelki kitabında lisan inkılâbından uzun uzun bahsediyorsun, şimdi aksini söylüyorsun.’<o:p></o:p> “Çekine çekine kısaca izaha çalıştım: ‘Efendim, umumî konuşma ve yazı dilinde inkılâp olmaz; yani milyonların kullandığı kelimeler ve deyişler attırılıp yerlerine başka kelimeler kullandırılamaz. Böyle bir teşebbüsle ancak birkaç kişi arasında bir ‘argo’ yaratılabilir. Halk gene eski dilini kullanır. Halk için roman, piyes, hikâye yazanlar da halkın anladığı dil ile yazarlar. Fakat bütün medenî milletlerde hekimlerin, hâkimlerin, avukatların, mühendislerin, makinistlerin, askerlerin, siyasîlerin… kullandığı grekolâtin unsurlardan yapılmış terminolojiler vardır. Bunlara ihtisas veya zümre dilleri (Langues spéciales) denilir. Bu terminolojileri almak bizim en büyük ihtiyacımızdır. Arapça ıstılâhları bırakıp milletlerarası terimleri almak… İşte bizim muhtaç olduğumuz lisan inkılâbımız budur.’ <o:p></o:p> Emre’nin kuru iddiâsına nazaran, “Tanrılar benzeri kahraman” Uydurmacadan vazgeçmiş!<o:p></o:p> “Böyle bir izahta, ve ara sıra başka izahlarda bulunduğum için bana ‘ukalâ!’ diyerek işi şakaya vurmaktan zevk alırdı. Fakat bu sahneden sonra Gazi dil işlerinde yeni, doğru ve deha ile mezcedilmiş bir sevk ve idare yolu takibine başlamıştı. <o:p></o:p> ‘İki şeyde inkılâp olmaz: Dilde ve musikide!’ diyeceği zaman çok uzak değildi. Musikimizi de Avrupalılaştırmak istediği ve sonra vazgeçtiği [???] malûmdur. (ss. 338-339) […]<o:p></o:p> “Bütün büyük medenî dillerin sözlüklerine en üstün körü bir gözle bile bakıldığı zaman, yabancı menşeli kelimelerin pek çok olduğu görülür; sözlükler içlerine aldığı bütün kelimeleri millî sayarlar, yabancı menşeli olanların etimolojisini verirler, nereden geldiklerini işaret ederler; büyük diksiyonerlerde dilsel elementler de gösterilir. […]<o:p></o:p> “(Atatürk) bir akşam rahmetli Naim Hazım Onat’tan bir Arapça gramer istedi; iki üç akşam sonra, kendisine verilen Arapça gramerden Arap fiilinin yirmi şu kadar şekilli paragmasını (muhtelife emsilesini) kopye edilmiş olarak sofraya getirip Naim Hazıma okuttu: Ketebe, yektübü, kitaben, kâtibun, mektûbun, lemyektüb, lemma yektüb, en yektüb, len yektüb, iktib… v.s.<o:p></o:p> “”Okuma bitince şöyle buyurdu: ‘Kitap, kâtip, mektup benim, kalanları arabındır!’ Ve ilâve etti: ‘kitaba bitik, kâtibe bitikçi… diyemezsiniz; derseniz onlar yabancı olur. O gibi kelimeler Uygur sözlüğüne girer. Herkesin bildiği, söylediği, yazdığı kitap, kâtip, mektup türkçedir!’ <o:p></o:p> “Dil bilimi (lengüistik; linguistique) denilen ilmin bu bahse ait dersini bundan daha iyi kavranacak, kafalara girecek surette, hiçbir lengist [lengüist] veremezdi. <o:p></o:p> “Yabancı menşeli kelimeler kullanıla kullanıla millîleşirler.<o:p></o:p> “İşte bu sırada, Dil ve Tarih Fakültesi olarak yaptırdığı muazzam binanın kapısı bâlâsına ‘En büyük mürşit ilimdir’ [“Hayâtta en hak̆îk̆î mürşid, ilimdir”] vecizesini hediye etmiştir. (ss. 346-347)” <o:p></o:p> Bu metinde iki esâs iddiâ var: Birincisi, kendisinin, o senelerde, “Öztürkceciliğe” mâni olmıya çalıştığı, ikincisi, onun telk̆înleriyle de, g̃ûyâ Mustafa Kemâl̃’in, “dil ink̆il̃âbı”ndan vazgeçtiği, binâenaleyh emri altında çalışan “Öztürkçecilere” bu sak̆îm yoldan vazgeçip halkın diline îtibâr etmeleri emrini verdiği… <o:p></o:p> Bu ikisi de, açıkça hil̃âf-ı hak̆îkat̃ iddiâlardır. Kendisi, o devirde, “Güneş-Dil İnk̆il̃âbı”yle berâber “Öztürkce İnk̆il̃âbı”nın da başlıca öncülerinden biri olduğu gibi, “ink̆il̃âb” hamlelerini âdetâ moda hâl̃ine getiren ve her şeyde “ink̆il̃âb” yapmak istiyen Mustafa Kemâl̃ dahi, kat’iyen “Öztürkce” ve “Güneş-Dil İnk̆il̃âbları”ndan vazgeçmemiştir. Biraz aşağıda (7. Fasıl’da) ikinci iddiâsı üzerinde duracağız; birinci iddiâsını tesbît için ise, hemen aşağıdaki misâl̃ k̃âfîdir; şöyle ki:

​Kemalizmin 'Târih Tezi' ve 'Güneş-Dil Teorisi' hurâfeleri (48)

Kemalizmin 'Târih Tezi' ve 'Güneş-Dil Teorisi' hurâfeleri (48)