Kemalizmin 'Târih Tezi' ve 'Güneş-Dil Teorisi' hurâfeleri (42)

-----

2022-03-24 13:45:00

“Onat’ın sanati, arapçanın türkçe olduğunu ispat etmekti”<o:p></o:p> “Pek iyi dostum ve pek iyi insan rahmetli Naim Hâzım Onat hocanın sanati ise, arapçanın türkçe olduğunu ispat etmekti. Öyle buluşları vardı ki ağzımız açık kalırdık. Bir hayli yazıları ve bir büyük cilt kitabı vardır. [Bu mevzûda, münteşir iki cild kitabı var.] […] <o:p></o:p> Uyduran uydurana! Atay da (Fransızcaya benzeterek) “sağduyu”yu uydurmuş!<o:p></o:p> “Bugünkü dilde kullanılan bir çok türkçe sözler o devirden kalmadır. Meselâ ‘Akl-ı selim’ e ‘sağduyu’ karşılığını o zaman ben teklif etmiştim. [Tabiî hâl̃inde yaşamıya, tek̃âmül etmiye devâm eden bir lisânda, herhangi bir mefhûm için yerleşmiş, yaygın bir karşılık varken onun yerine –hele ki sûiniyetle- meydana atılan her kelime uydurmadır, “barbarca”dır (< “barbarisme”); o, kâideli bir türetme olsa dahi… (Elbette, cebren ve hîleyle bir millete dayatılmış uydurma, sun’î veyâ bütünüyle ecnebî bir dile –o ne kadar yaygınlaşmış, kabûl̃ görmüş olursa olsun- boyun eğmemek ayrı bir mes’eledir; bu tavır, kültür jenosidine isyân etmekdir ve bu isyân –bizim noktainazarımızdan- farz-ı ayndır…) Bu îtibârla, Atay’ın kelimesi, peşînen uydurmadır. Kaldı ki Fransızca taklîd edilerek uydurulmuş bu birleşik kelimedeki “duyu” kelimesi, Fransızcadaki “sens”ın (< “sentir”: hissetmek) sâdece bir mânâsının ve Türkcedeki “hasse”nin mukâbilidir. “Les cinq sens”: beş hasse gibi… Hâl̃buki –Le Petit Robert’e nazaran- “le sens”, daha 12. asırda, “temyîz, muhâkeme” mânâsı kazanmış ve bu mânâsıyle “le bon sens” (doğru temyîz, doğru muhâkeme kâbiliyeti, yânî aklıselîm) tâbiri teşkîl edilmiştir. Ne “hasse”de, ne “duyu”da bu mânâlar mevcûddur ve onlara sun’î olarak böyle bir mânâ da yüklenemez. Bittabi, Uydurmacacıların aklının başka türlü çalıştığını, onların aklıselîme uymadıklarını bilmiyor değiliz! “Le sens commun” de aynı mânâdadır. (Harfiyen tercümesi, “ortak akıl”, fakat sahîh tercümesi, “aklıselîm”dir.) Kezâ, Fransızcada “à mon sens”, “kanâat̃imce, fikrimce, benim görüşüme nazaran” demekdir ki yine bu mânâda “benim hasseme veyâ duyuma göre” denilemez… Aynı kelimenin başka mânâları, başka istîmâlleri de mevcûddur: “En un sens, dans un sens”: bir bakıma, bir şekilde; “la signification” muâdili olarak “le sens”, mânâ; “chercher le sens d’un mot”: bir kelimenin mânâsını araştırmak; “le sens de la vie”: hayâtın mânâsı; “le sens profond du roman”: romanın derin mânâsı… Aynı kelime, Cermence “sinno”dan gelen mânâsıyle de cihet, yön demekdir…] […]  <o:p></o:p>   <img src="https://www.yenisoz.com.tr/uploads/Aralık-2021/24martyesevi.jpg" alt="24martyesevi.jpg">   “Güneş-Dil Teorisi”, “Dâhî Başbuğ”un emriyle, Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi’nde ders olarak okutuluyordu… Burada, bu dersin üç hocasının 1936’da basılmış ders kitabları görülüyor: 1) İbrahim Necmi Dilmen, Tarih, Dil, Coğrafya Fakültesinde: Türk Dil Bilgisi Dersleri; İkinci Kısım: Dilin Fonetik Kuruluşu ve Güneş-Dil Analiz Metodu, İstanbul: Devlet Matbaası, 1936, c. 2, 166 s.; 2) Abdülkadir İnan, Tarih, Dil, Coğrafya Fakültesinde: Güneş-Dil Teorisi Üzerine Ders Notları; Türkoloji II, İstanbul: Devlet Basımevi, 1936, 81 s.; 3) Hasan Reşit Tankut, Tarih, Dil, Coğrafya Fakültesinde: Güneş-Dil Teorisine Göre Dil Tetkikleri; Birinci Kitap: Türk Dil Bilgisine Giriş, İstanbul: Devlet Basımevi, c. 1, 73 s. Bu “Güneş-Dil âlimleri”nin, aynı mevzûda başka “eser”leri de mevcûddu: İbrahim Necmi Dilmen, Tarih, Dil, Coğrafya Fakültesinde: Türk Dil Bilgisi Dersleri. Birinci Kısım: Dillerin Ana Kaynağı Sorumuna Kısa Bir Bakış ve Türk Güneş-Dil Teorisinin Esasları, İstanbul: Devlet Basımevi, 79 s.; aynı müellif, Türk Tarih Tezinde Güneş-Dil Teorisinin Yeri ve Değeri, İstanbul: Devlet Basımevi, 1937, 13 s.; a. mlf., Dilin ve Dillerin Kaynağı Sorunu Üzerine Teoriler, Ankara, 1939, 62 s.; a. mlf., Les lignes mères et essentielles de la théorie “güneş-dil”, İstanbul: Fazilet Basımevi, 1936, 30 s.; Hasan Reşit Tankut, Güneş-Dil Teorisine Göre Toponomik Tetkikler, İstanbul: Devlet Basımevi, 1936, c. 2, 148 s.; a. mlf, Étude linguistique d’après la méthode panchronique de la théorie Güneş-Dil et du point de vue paléo-sociologique, İstanbul: Devlet Basımevi, 1936, 28 p.; a. mlf. Prehistuvar’a Doğru Bir Dil İzlemesi ve Güneş-Dil Teorisinin İzahı, İstanbul: Devlet Basımevi, Ankara: T. Dil K. Yl., 1937, 10 s.; a. mlf., Dil ve Tarih Tezlerimiz Üzerine Gerekli Bazı İzahlar, İstanbul: Devlet Basımevi, T. Dil Kurumu Yl., 1938, 69 s.<o:p></o:p> ***     <o:p></o:p>   Milletin dilini oyuncak eden Atay ve İnan, Arabca menşêli “hüküm” kelimesinin aslen de Türkce olduğunu nasıl “isbât ettiler”?<o:p></o:p> “Anadolu Kulübünün Atatürk’e ayrılmış dar ve uzun salonunun masası başında bir çekişmedir, gitti. Bazıları ile zevklerimiz, anlayışlarımız, birbirinden o kadar ayrı idi ki kavgaya bile tutuşuyorduk.<o:p></o:p> “Yaz mevsimi idi. Biraz sonra Atatürk Dolmabahçe sarayına taşındı. Bizim komisyona [Dil Komisyonuna] da giriş holünün üstündeki denize karşı büyük salonu ayırdılar. Çekişmeler arasında pek az netice alıyorduk. Bunları da akşam üstü Atatürk’e götürür, okurdum.<o:p></o:p> “Bir gün ‘hüküm’ kelimesi üstünde takıldık. Sağımda Yusuf Ziya [Özer], solumda Naim Hazım Onat oturuyordu:<o:p></o:p> - ‘Hüküm’ türkçedir, dedim. Yusuf Ziya:<o:p></o:p> - Hayır, olamaz.<o:p></o:p> “Naim Hoca:<o:p></o:p> - İmkânsız… dedi.<o:p></o:p> “Ben de sinirlenmiştim:<o:p></o:p> - Canım efendilerim, dedim, birinize fransızca kelime duyurmaya gelmez, aslı türkçedir, dersiniz. İkincinize aslı türkçe olmıyan Arap kelimesi bulamayız. Sonra ‘hüküm’ gibi türkçede hiçbir karşılığı olmıyan bir kelime karşımıza çıkar, ikiniz de türkçe değildir, buyurursunuz. ‘Hüküm’ niçin mi türkçedir? Türkçesi yoktur da ondan!<o:p></o:p> “Toplantıyı burada bıraktık. Herkes dağılınca pek sevdiğim Abdülkadir İnan yanıma geldi.<o:p></o:p> - Ben, bir hayli Türk lehçesi bilirim. Yakup Kadri – Falih Rıfkı lehçesini de bilirim. Yalnız özleştirmecilerin lehçesini bilmem, dedikten sonra: <o:p></o:p> Prof. Dr. Abdülkadir İnan: “Hangi kelimede sıkıntı çekerseniz, onların usûl̃ünce Türkceleştirebiliriz!”<o:p></o:p> - Üzülmeyiniz, hangi kelimede sıkıntı çekerseniz, onların usulünce türkçeleştirebiliriz, dedi. <o:p></o:p> - İşte ‘hüküm’ kelimesi… dedim<o:p></o:p> “Ertesi gün beni buldu. Hazırladığı bir kâğıdı uzattı. Okudum. Ne kadar sevindiğimi bilmezsiniz. Hemen içeri girdim ve toplantı açılır, açılmaz:<o:p></o:p> - ‘Hüküm’ kelimesinde kalmıştık. Kelime türkçedir. Çünkü Radlop lûgatinde görüldüğü üzere ‘ök’ akıl demektir ki bazı lehçelerde ‘ük’ eki ile yapılmış kelimeler de vardır. Bu kelimelerle âhenkleşmek için bu da pek güzel ‘ük’ şekli alabilir. O halde ‘ük’-‘üm’ aklın yaptığı bir iş mânasına ‘hüküm’ demektir. Aslı türkçe olan kelimelerin bugünkü söyleniş tarzlarını kabul ettiğimize göre, ‘hüküm’ü lûgatimize olduğu gibi türkçe olarak almamız lâzım gelir, dedim.<o:p></o:p> “Bana bu ilmin birdenbire nereden geldiğini anlamadılar ama, hocalarımın ikisi de haptoluverdiler.” (Falih Rıfkı Atay, Mustafa Kemal’in Mütareke Defteri, İstanbul: Sel Yl., 1955, ss. 56-59)<o:p></o:p> - 3. Alt Fasıl: “Güneş-Dil âlimleri”nin pişkinlikleri<o:p></o:p> Göz boyamayı mârifet bilen Atay, hemen yukarıdaki metnin devâmında (s. 59), Mustafa Kemâl̃’in Türklere uydurma bir târih ve dil dayatma siyâsetini de, bir kuyruklu yalanla mâzûr göstermiye kalkışıyor, ki onun bu yalanına kanmak için Türk-Osmanlı dil, edebiyât, kültür târihinin tam bir câhili olmak l̃âzım gelir:<o:p></o:p> “Atatürk, Türk tarihinin ve Türk dilinin inkâr edildiği devrin adamı idi. O devir edebiyatına göre Tüklerin medeniyet tarihinde yerleri yoktu. Türkçe ne ilim, ne de edebiyat dili olabilirdi. <o:p></o:p> “Atatürk milletini, nesillerden beri sürüp gelen bu aşağılık duygusundan kurtarmak için kendini dile ve tarihe verdi. İkisinde de, sırf bu asil duygu ile, zorlamalara kadar gitti. Bir zamanlar, lûgate alınan her kelimenin türkçe olduğunu izah etmek merakı bu yüzden arttı.”  <o:p></o:p> Evet, millî bünyemiz üzerinde yaptığı tahrîbât her geçen gün katmerlenen bu havsala üstü zulüm, Atay gibi bir göz boyayıcının takdîmiyle, “asîl bir duygu”nun tezâhürüymüş, bir fazîletmiş! <o:p></o:p> <o:p> </o:p>

​Kemalizmin 'Târih Tezi' ve 'Güneş-Dil Teorisi' hurâfeleri (42)

Kemalizmin 'Târih Tezi' ve 'Güneş-Dil Teorisi' hurâfeleri (42)