Hayırlı Bayramlar!

<p>Bu günün hatırına, ecdat bayramla ilgili neler söylemiş, sizlerle paylaşmak istedim. Ne de olsa bayramda mükellef sofralar kurmak adettendir.</p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify">E buyurun o halde!<o:p></o:p></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify">İlk sırada en sevdiğim. Fuzûlî’den:<o:p></o:p></p> <p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify"><i>“Yılda bir kurban keser halk-ı âlem ıyd içün<o:p></o:p></i></p> <p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify"><i>Dem-be-dem saat-be-saat ben senin kurbanınam”<o:p></o:p></i></p> <p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify"><i>&nbsp;</i></p> <p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify">(Millet yılda bir kere kurban keserken, ben her an Sen’in kurbanın olurum.)<o:p></o:p></p> <p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify"><o:p>&nbsp;</o:p></p> <p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify">Sevgilisi için kendini kurban etmeye hazır tek kişi Fuzulî değil elbette. Bir de Mezâkî’ye bakalım:<o:p></o:p></p> <p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify"><o:p>&nbsp;</o:p></p> <p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify"><i>"Kebş-i cân, ey gamzesi tîr ü kaşı müjgan-kemân<o:p></o:p></i></p> <p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify"><i>Şevk ile kurbânun olsun ıyd-ı adhâdur bu gün"<o:p></o:p></i></p> <p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify"><i>&nbsp;</i></p> <p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify">(Bugün kurban bayramı. Can koçu, güzelliğiyle canımı alan o sevgiliye seve seve kurban olsun.)<o:p></o:p></p> <p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify"><o:p>&nbsp;</o:p></p> <p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify">Bir de Fehîm-i Kadîm’e kulak verelim:<o:p></o:p></p> <p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify"><o:p>&nbsp;</o:p></p> <p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify"><i>"Iyd-ı adhâdır ki dil cânânına can gösterir,<o:p></o:p></i></p> <p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify"><i>Her kişi bu demde kassâbına kurban gösterir"<o:p></o:p></i></p> <p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify"><i>&nbsp;</i></p> <p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify">(Gönlüm, cananına can sunar. E kurban bayramıdır. Herkes bugün kasabına kurban götürür.)<o:p></o:p></p> <p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify"><o:p>&nbsp;</o:p></p> <p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify">Nev’î, Enderunlu Vâsıf, Bayburtlu Zihnî, Ruhî gibi daha pek çok şair, sevgili uğruna kendini kurban etmekten çekinmeyeceklerini, çünkü zaten adı üstünde kurban bayramı olduğunu dile getirmişler. Fakat kimisi de sevgilinin elini öpmek bile büyük bir ihsandır demiş. İyiki de demiş. Ne güzel de demiş. O halde Sultanü’ş-Şuârâ Bâkî’den dinleyelim:<o:p></o:p></p> <p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify"><o:p>&nbsp;</o:p></p> <p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify"><i>"Âşıka ihsân ise maksûd elünde dostum<o:p></o:p></i></p> <p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify"><i>Dest-bûsundur muhassal Bâkîye ihsân-ı 'îd"<o:p></o:p></i></p> <p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify"><i>&nbsp;</i></p> <p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify">(Bayram hediyesi olarak sevgilinin elini öpmek yeter de artar Bâkî’ye.)<o:p></o:p></p> <p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify"><o:p>&nbsp;</o:p></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify">Genelde Iydiyye/Bayramiyye adı verilen bu tür kasidelerde toplumda yer alan tüm bayram gelenekleri işlenir. Çeşitli teşbih, mecaz ve çağrışımlarla bayram sevinci, örf, sosyal hayat ve Fatih Sultan Mehmet ile başlayıp yüzyıllarca devam eden resmi bayram törenlerindeki coşku aktarılır. Mesela Cinânî:<o:p></o:p></p> <p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify"><i>"Toldı câmiler yine âvâze-i tekbîr ile<o:p></o:p></i></p> <p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify"><i>Cem' olup bayrâm yirine geldi hep erkân-ı îd"<o:p></o:p></i></p> <p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify"><i>&nbsp;</i></p> <p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify">(Camiler tekbir sesleriyle doldu ve insanlar toplanıp bayram törenine geldi.) der. –Bu arada teşrik tekbirlerini unutmayalım. – <o:p></o:p></p> <p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify"><o:p>&nbsp;</o:p></p> <p class="MsoNormal" style="text-align:justify">Tebrik ve dualarla noktalanan bu kasidelerden birinin şairi Nev’î:<o:p></o:p></p> <p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify"><i>"Mübârek eylesün Mevlâ sana bu îd-i kurbânı <o:p></o:p></i></p> <p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify"><i>Dahı devründe böyle 'îd-i kurbân sad hezâr olsun"<o:p></o:p></i></p> <p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify"><i>&nbsp;</i></p> <p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify">(Allah kurban bayramını mübarek etsin. Ömründe yüz kez kurban bayramı olsun.) demiş. Bir de aslında bayramla pek ilgisi olmasa da içinde ‘kurban’ kelimesi geçiyor yer vermek istediğim şöyle tatlı bir beyit var. Bu da benden size bayram hediyesi olsun:<o:p></o:p></p> <p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify"><o:p>&nbsp;</o:p></p> <p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify"><i>"Öldürürdüm yar eşiğinde râkib-i kâfiri<o:p></o:p></i></p> <p class="MsoNoSpacing" style="text-align:justify"><i>Câiz olsa Kâbe'de hınzırı kurban eylemek" (Lâedrî)<o:p></o:p></i></p>