Doğu denizlerinin efendisi: Zheng He (2)

-----

2023-10-08 00:00:00

Geçen hafta Zheng He’nin hayat hikayesine bir girizgâh yapmış ve çocukluğundan Çin sarayında göreve başlamasına kadar olan kısmından bahsetmiştik. Şimdi ise kaldığımız yerden anlatmaya devam ediyoruz.<o:p></o:p> Zheng He’nin sarayda göreve başladığı 1402 tarihinden sonra gecen yaklaşık yirmi yıl sene boyunca Çin kroniklerinde kendisi ile alakalı fazlaca bir bilgiye rastlanmaz. Bunun sebebi ya arşiv kayıtlarında olan bir eksik ya da kendisinin deniz seferlerinde geçirdiği uzun sürelerde saraya pek fazla jurnal yollayamamış olmasından ötürü olabilir. Zheng He’ye ilk denizaşırı sefer görevi 1405’te verildi ve bu görevler belirli aralıklarla 1433’e kadar devam etti. İlk seferi için 11 Temmuz 1405 tarihinde Suçu Limanı’ndan 317 gemi ve 28bin mürettebatla ayrıldı. Yolu üzerinde Bruney, Cava. Siyam. Seylan Adası, Hindistan, Arabistan ve Afrika'nın doğusu başta olmak üzere pek çok limana uğradı. Bu limanlarda pek çok hediyeleri yerel yöneticilere sundu karşılığında da pek çok hediyeler aldı. Bu hediyeler arasında Afrika'dan zebralar, devekuşları ve zürafalar ile Basra körfezinin incileri ile Hindistan'ın baharatları da bulunmaktaydı. Zheng He’nin yaptığı deniz seferlerinden birine ait kitabe Çin'in Şian şehrinde bulunan bir camie asilmiş olup Ocak 1423 tarihlidir. Bu sefer Arabistan yarımadasına yapılmış olup, ticaret yollarının denetlenmesi amacı taşıyordu,<o:p></o:p> Ertesi yıl olan 1424’te Malakka hükümdarı Sultan Mansur Şah'ın eşi olacak olan Çinli prensesi Sumatra’ya götürmesi ve sultana takdim edilmesi için yazılmış bir mektubu da yerine ulaştırması emredilmişti. Zheng He Sumatra'daki görevini tamamlayıp başkent Nanjing’e geri döndüğünde imparator Çu Ti çoktan ölmüş ve yerine oğlu Zu Gaoçi’nin tahta geçmişti. Yeni imparator Çin dışına yapılacak bütün deniz seferlerin iptal ettiğini kendisine bildirdi ve onu Nanjing’in savunmasında görevlendirdi. Zhu Gaoçi imparatorluk tahtına geçmesinin sadece 1 yil 5 ay sonrasında bir kalp krizi ile bu dünyaya veda etti ve tahta 25 yaşındaki oğlu Zhu Zhanji geçti. <o:p></o:p> Yeni imparator babasının aksine gayet atik bir kişiliğe sahipti. Dedesi tarafından başlatılan fakat babasının sonlandırdığı deniz seferlerine yeniden önayak oldu. Aslında 1403'te başlatılan bu deniz seferlerinin yegâne gayesi Ming Hanedanının Çin etrafındaki denizlerde en uzak noktalara kadar nüfuz etme gayretiydi. Ozellikle de Çin'den Arabistan yarımadasına deniz yolu ile yapılan ticaretin güvenliğinin sağlanması en önemli konulardan biriydi. Hint okyanusu coğrafyasında yaşayan halklara Çin’in gücünü hissettirmek ve gerekirse korku de salmak bu deniz seferlerinin diğer sebeplerindendi.<o:p></o:p> Zheng He bilinen yedi deniz seferi yaptı. Bu seferler sırasında otuz krallığı ziyaret etti. Emrindeki gemilerin en büyükleri bütün zamanlarda yapılmış en büyük ahşap gemiler olup 127 metre uzunluğunda ve 52 metre genişliğinde olan dokuz direkli bir gemilerdi. Bu büyüklükteki gemilerin bir teki yüzlerce askeri içine alabiliyordu. Filoda bulunan diğer gemiler ise 50 ila 103 metre arasında uzunluğa ve 18 ila 35 metre genişliğe sahip olan muhtelif sayılarda gemilerdi. Zheng He’nin 30bin mevcutlu deniz gücü, sayısı 700'ü bulan bu gemilerle bir kıtadan diğerine seyahat etmekteydi.<o:p></o:p> Britanya Kraliyet Deniz Kuvvetlerinden denizaltı-yarbay rütbesi ile emekli olmuş olan Gavin Menzies, emeklilik yıllarında Çin deniz tarihi üzerine araştırmalar yapmaya başlamış ve yaptığı araştırmalarda Zheng He’nin deniz seferlerine yoğunlaşmıştır. Çocukluğu Çin'de gecen ve bu Çinceyi burada erken yaşlarda ögrenmenin verdiği avantajla Zheng He döneminin arşiv kayıtlarını ve kendisi ve seferleri hakkında yazılmış eserleri taramak sureti ile yaptığı araştırmalarda, Zheng He’nin 1421’de çıktığı seferin doğuya doğru olduğu ve filosu ile Kuzey ve Güney Amerika sahillerini ziyaret ettikten sonra 1423’te geri döndüğünü iddia etmiştir. Venedikli bir rahip ve haritacı olan Fra Mauro tarafından 1457 senesinde hazırladığı ve Fra Mauro Haritası olarak bilinen haritada Hindistan tarafından gelen gemilerin 1420 senende Atlantik Okyanusu içlerine 2000 deniz mili yani yaklaşık 3200 kilometre kadar girdiklerinden bahsetmiştir. Haritada tarif edilen gemiler Zheng He’nin gemilerinin tariflerine de uymaktadır. Bazı araştırmacıların Zheng He ve gemilerinin Atlantik Okyanusu’na Amerika kıtasını dolaşarak mı yoksa Ümit Burnu’ndan geçerek mi gittikleri konusunda kafa yordukları da bilinmektedir.<o:p></o:p> Maalesef ki Amerika'nın keşfini nereye vardığının bile farkında olmayan bir macerapereste mal eden Avrupalılar, bu kıtanın bir Çinli tarafından keşfedildiği fikrine kulaklarını tıkamak ve bunun sadece bir tarih aldatmacası olduğu fikrini yüksek sesle dile getirmektedirler. Gerçeklerin er ya da geç bir gün ortaya çıkma huyunun olduğunu unutan sözüm ona modern Bati her şeyi kendine yontma huyundan mecburen bir gün vaz geçmek zorunda kalacaktır.<o:p></o:p> Zheng He son büyük seferinden hemen sonra 1433’te vefat etmiştir. Son seferi sırasında bazı vekilleri kendi yerine hac yapması icin Mekke’ye göndermiştir. Kendi sağlığında gemileri hakkındaki bazı bilgiler unlu seyyahlar İbni Battuta ve Marko Polo tarafından dahi verilmiş, ölümünden sonra ise masallarda, hikayelerde ve halkın zihninde nesiller boyunca yasamaya devam etmiştir. Son yapılan araştırmalar Denizci Simbat hikayelerinin ilham kaynağının bu büyük denizci olabileceğini ortaya koymuştur.<o:p></o:p> Hayatına Mahmud Şems olarak başlayan ve çeşitli badireler atlatarak dünyanın gördüğü en büyük denizcilerden biri olan Zheng He, Çin’de her yıl hayırla yad edilen büyük bir milli kahraman haline gelmiştir. Hasbel kader yolunuz Nanjing’e düşerse bu seyyidin kabrini de ziyaret etmeden dönmeyiniz.  <o:p></o:p>