Ayasofya Câmii'ne "Bizans Müzesi" hakâretinin sahîh târihçesi (71)

-----

2023-01-17 00:00:00

“İstanbul[’un] fethi, İkinci Mehmedin mübarek yüreğini yakan ilâhî bir aşktı. O, bütün kuvvet ve kudretini o aşka medyundu. Kendinden evvel İstanbulu muhasara edenlerin muvaffakıyetsizlikleri, bu mübarek hükümdarı Tanrısına daha çok yaklaştırıyor, Türke, ebediyete kadar emanet bırakacağı mevud [mev’ûd] bir ülkeyi, kendisi için bir atiyei süphaniye [atıye-i Sübhâniye] biliyordu. İşte böylece düşünülüp teferruatı tarih sahifelerinde yazılı olduğu gibi tesbit olunan fethin karakteri, inan ve itminana dayanmıştı. Bu sebepledir ki muhasaranın ilk gününden Ayasofyada cuma namazı kılıp, bir rivayete göre bizzat hutbesini irat buyurduğu güne kadar [Enfâl̃ Sûresinin 60. Âyet-i Celîlesindeki] ‘Ve eıddü lehüm mesteta’tüm [min kuvvetin]” [“(Mütecâviz düşmanlarınıza karşı) olabildiğince kuvvet hazırlayın!” –“Olabildiğince”: “İmk̃ân nisbetinde”…] fermanı subhanisine göre hazırladığı heybetli ordusunun başında ve safları arasında bir tek gayesi vardı. O da, muzaffer olmak, İstanbulu, milleti için mübarek bir emanet bırakmak ve Ayasofya mabedini orayı ayaklarile çiğneyerek kullananlara mukabil, topraklarına kadar baş koyarak ve [ona] daha üstün bir ubudiyet nişanesi vererek, Allahına şükran borcunu ödemekti. O, onu yaptı. “Halen, her ne mülâhaza ile olursa olsun, burası bir müze haline kalbolundu. [Cümlenin başındaki “hâlen” zarfı, lüzûmsuzdur…] Ruhuma akseden cephesi, keenne [sanki] bir güzel eşya anbarı! <o:p></o:p> <img src="https://www.yenisoz.com.tr/uploads//WhatsApp Image 2023-01-16 at 15.04.43.jpeg" alt="WhatsApp Image 2023-01-16 at 15.04.43.jpeg"> (<a href="https://katalog.idp.org.tr/sayilar/5237/1-cilt-12-sayi">https://katalog.idp.org.tr/sayilar/5237/1-cilt-12-sayi</a>; 26.11.2022)<o:p></o:p> Ayasofya Câmii, 1934’te, Mustafa Kemâl̃ tarafından “Bizans Müzesi”ne tahvîl edildikden sonra, ona câmi hüviyetinin iâde edilmesini istiyen ilk makâlenin neşredildiği Sebilürreşad mecmûasının işbu Ağustos 1948  târihli  I/12. sayısının kapağı… Bu büyük şerefte, Makâlenin müellifi Emekli Miralay Şükrü Gökmenoğlu ile Mecmûanın Sâhibi, Nâşiri ve Başmuharriri Eşref Edib, ortaktırlar… (Rahmetullâhi aleyhim!) <o:p></o:p> ***   <o:p></o:p>   “Beşyüzüncü yıl[da,] Fatih, büyük ruhu ile, o mabedin içinde, beş yüz yıl evvelki arslanlarının [kendisinin] arkasında teşkil ettikleri saflarla el bağladıkları[nı] ve dört yüz on yıl burada el bağlayıp âhirete göçenlerin de o muhteşem kubbe altında toplandıklarını görmek ister. <o:p></o:p> “Öyle ise, Ayasofya mabedi şu veya bu fikre kurban edilmeden, yine aslına irca edilmeli ve beş yüzüncü yıl, burası tertemiz ibadethane olarak Fatihin büyük ruhuna armağan olunmalıdır. <o:p></o:p> “Aksi halde, nam ve nişanı bırakılmamış o büyük zate muzaf kıymetli eski âsar gibi bu da nisyan köşesine atılır. O gün büyük Türk milleti ile törene iştirâke gelecek olan Fatihin ruhu, oturacak bir koltuk bulamaz.” (Emekli Albay Şükrü Gökmenoğlu, “Ayasofya Eşya Anbarı mı Kalacak? İstanbul Fethinin Beşyüzüncü Yıldönümü İçin Hazırlıkta Bulunanlar Bunu Düşünüyorlar mı?”, Sebilürreşad, Ağustos 1948,  Cild I, sayı 12, s. 184) <o:p></o:p> <o:p> </o:p>