Ayasofya Câmii'ne "Bizans Müzesi" hakâretinin sahîh târihçesi (43)

-----

2022-12-19 00:00:00

<img src="https://www.yenisoz.com.tr/uploads//WhatsApp Image 2022-12-17 at 15.23.09.jpeg" alt="WhatsApp Image 2022-12-17 at 15.23.09.jpeg">(Cumhuriyet, 4.2.1932, s. 1) “Mutlak Şef”, bir taraftan Whittemore’un idâresinde Ayasofya Câmii’ni Bizans Müzesi’ne tahvîl için çalışmaları başlatırken, dîğer taraftan da aynı mübârek ecdâd yâdig̃ârında, Totaliter Devletin imk̃ânlarını seferber ederek,  “Öztürkce İbâdet Vâsıtasıyle İki Kademeli Dîn İnk̆il̃âbı” siyâsetinin pek gösterişli bir tatbîkâtı mâhiyetinde, “Türkce Ezân, Türkce Kur’ân, Türkce Tekbîrler”le muazzam bir Kadir Gecesi İhtifâl̃i tertîb ettiriyordu… <o:p></o:p> ***              <o:p></o:p> Ayasofya Câmii’nde, -Devlet imk̃ânları seferber edilerek sahneye konulan- Kemalist Kadir Gecesi şovundan sâdece bir hafta sonra, “Bizans Müzesi” çalışmaları başlatılıyor<o:p></o:p> Avrupa ve Amerika matbûâtının iltifâtları ve sağlanan Hıristiyan kaynaklı mâlî imk̃ânlarla da harâretle teşvîk̆ edilen “Büyük Şef”, Ayasofya Câmii’nde, Kadir Gecesi münâsebetiyle (o geceyi tahk̆îr edercesine) tertîb ettirdiği “Öztürkce İbâdet” şovundan bir hafta kadar sonra, Müslüman Milletin hayret ve dehşet nazarları altında, aynı mâbedde, Bizans mozaiklerinin meydana çıkarılıp restore edilmesi çalışmalarını başlatacaktır: <o:p></o:p> “Amerikada Boston şehrindeki Bizans asarı [âsârı] enstitüsü [Amerikan Bizans Enstitüsü] Ayasofya camiinde muhtelif Bizans devirlerine ait mozaikleri meydana çıkartmak için teşebbüste bulunmuştur. Bu maksatla müessese müdürü M. Wnetemoe [Whittemore] şehrimize gelmiş ve hükûmetimizle bir itilâf yapmıştır.<o:p></o:p> “Bu anlaşmaya göre bir iki gün zarfında cami içinde iskeleler kurulmak suretile ameliyata başlanacaktır. Badana vesaire dolayısile örtülü kalan bu mozayikler meydana çıkarılacaktır.<o:p></o:p> “Mozayikler, olduğu gibi mevkilerinde ipka edilecektir. Bu ameliyatın masarifi müesseseye ait olacaktır. Ameliyatta mütehassısların nezaretinde Türk amelesi çalıştırılacaktır.” (Akşam, 11 Şubat 1932, s. 3)<o:p></o:p> Böylece, geçim derdinden başka bir şey düşünemiyen câhil, şuûrsuz Türk ameleleri de, ecdâdlarının mukaddes emânetine ihânet cürmüne ortak ediliyordu… <o:p></o:p> Kemalizmin başlıca kalemşörlerinden Yunus Nadi’nin Ayasofya’ya “Bizans Müzesi” darbesi için uydurduğu kılıf: “İlme hürmet l̃âzımdır”!<o:p></o:p> Bayrağımız kadar mukaddes Ayasofya Câmii emânetine ihânet vetîresi bu sûretle başlayınca, artık Kemalist Totaliter Rejimin matbûâtına da, bu ihâneti perdeliyecek yaldızlı l̃âflar îmâl̃ etmek düşüyordu… Bunlardan herhâl̃de en mürâîcesi, “Sâhibinin Sesi” mâhûd Yunus Nadi’nin uydurduğu kılıftı: “Ayasofya’nın Mozayıkları: İlme hürmet lâzımdır!” Yunus Nadi, bu başlıkla kaleme aldığı başmakâlesinde, kendisine, 1910-1931 senelerinde İstanbul Âsâr-ı Atîka Müzesi Müdürü (Müzeler Umûm Müdürü), Arkeolog, Tarih Kurumu Müessis Âzâsı ve “Asbaşkanı”, 1931-1938’de iki devre İstanbul Meb’ûsu Halil Ethem Beyi (Eldem; İstanbul, 1861 – a.y., 17.11.1938, Bâyezıd C., Edirnekapı Şeh. Mez.) mesned ediniyor. Onun, (kendisi vâsıtasıyle) Cumhuriyet’e  -biraz aşağıda nakledeceğimiz- beyânâtından bahsettikden sonra kendi fikirlerini kaydediyor (daha doğrusu “Büyük Şef”inden aldığı tâlimâta muvâfık fikirlerini; öyle ki makâlenin, bizzât “Şef”i tarafından dikte edilmiş olması kuvvetle muhtemeldir):<o:p></o:p> “Amerikalı âlim Withemore [Whittemore] Ayasofya’nın mozayıklarını meydana çıkarmak için, bittabi Cumhuriyet hükûmetimizin müsaadesile, para ve emek sarfederek çalışıp duruyor. Heyecanlı haberler vermek gayretini güden bazı meslektaşlar bunda dinî maksatlar olduğunu ifşa ve ilâna koyularak umumun –hem hangi umumun?- dikkatini kendi üzerlerine celbetmek hevesine düşmüşler. Bunlara nazaran gûya muhterem âlim mozayıkları temizleyip ortaya çıkarmakla hıristiyanlık fikirlerinden ve hislerinden mülhem bulunuyormuş. <o:p></o:p> <o:p> </o:p>